21 Haziran 2016 Salı

İşverenin işçisine karşı yükümlülükleri

İşverenin işçisine karşı yükümlülükleri

Çalışma hayatında hem işverene hem de işçiye bir takım yükümlülükler bulunmaktadır. Bu yazımızda bilhassa işverenin çalışan üzerindeki sorumluluklarını ele alacağız. 6631 Sayılı Kanun, 4857 Sayılı Kanun, 5510 Sayılı Kanun ve özellikle de 07.04.2016 Tarih 29677 Sayılı Resmi Gazete yayınlanan 6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması hakkındaki Kanun ile gerçek ve tüzel kişilerin, özellikle çalışanlarına karşı yükümlülüklerine değineceğiz.

İş Sağlığı ve Güvenliği Açısından İşverenin Yükümlülükleri

Ülkemizde İş Sağlığı ve Güvenliği denildiğinde ilk akla gelen 6331 Sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu gelmektedir. Belirtmemiz gereken en önemli unsur 6331 Sayılı Kanun, iş kazası veya meslek hastalığı yaşanmadan önce önlem almaya yönelik bir Yasa olarak çalışma hayatımızda yerini almıştır.

İşyerlerinde iş sağlığı ve güvenliği önlemlerinin alınması yükümlülüğü, işverenlerin gözetme borcunun doğal sonucu olup bir takım yükümlülüklere kısa kısa değineceğiz. İşverenin görev ve sorumlulukları;

• Gerekli her türlü önlemi alma yükümlülüğü
• Bilgilendirme ve eğitim verme yükümlülüğü
• Sağlık Gözetimi ve Denetimi yükümlülüğü
• Örgütlenme yükümlülüğü
• Denetleme yükümlülüğü
• Kayıt ve Bildirim yükümlülüğü

Olarak sıralayabiliriz.

İş Kanunu Açısından İşverenin Yükümlülükleri

Çalışma hayatının temel Kanunu olarak da nitelendiren 4857 Sayılı İş Kanunu işçi ve işverene karşılıklı sorumluluk yüklemiştir. Özellikle işveren açısından sorumlulukları incelediğimizde işverenin çalışanı ile yapmış olduğu iş sözleşmesi veyahut toplu iş sözleşmesine uyması en büyük yükümlülüklerinden biridir. Diğer yükümlülükleri kısaca değerlendirecek olursak;

• Çalışma belgesi verme,
• Hafta tatili kullandırma,
• Yıllık ücretli izin ve mazeret izni kullandırma,
• Ücreti tam ve zamanında verme,
• İş arama izni verme
• Emzirme ve süt izni kullandırmak,
• Ara dinlendirmesi,
• İşçi özlük dosyası düzenleme

Vb. konularda çalışana karşı yükümlülükler bulunmaktadır.

Sosyal Güvenlik Açısından İşverenin Yükümlülükleri

Sosyal güvenlik alanında anne karnındaki bebekten tutun 7’den 70’e her kesimi ilgilendiren işçi, işveren, vatandaş, kamu tüzel kişilik ve özel hukuk tüzel kişilerine kadar her birey ya da birimleri ilgilendiren Yasamız 5510 Sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu hayatımızdaki yerini almıştır. 5510 Sayılı Kanun uyarınca işverenlerin İdareye yani ilgili birimlere karşı sorumlulukları işçisine olan sorumluluklarından daha fazladır. Örneğin işyerinin bildirimi ile çalışanın işe alımından tutun, ücret ve diğer haklarından ve iş sözleşmesinin bitimine kadar bu saydıklarımızın her biri için 5510 Sayılı Kanunda belirli süreler bulunmakta ve bu sürelere uymayan işverene bir takım yaptırımlar (idari para cezası, teşvikten yaralanamama vb.) uygulanmaktadır.

İşverenin sosyal güvenlik açısından çalışanı için bir takım sorumluluklarına kısaca değinecek olursak;

• Ücretin tam ve eksiksiz olarak Sosyal Güvenlik Kurumu’na bildirilmesi,
• Çalışanın işe giriş ve işten ayrılış bildirimlerinin zamanında Kuruma bildirilmesi,
• Aylık Prim Hizmet Belgelerinde eksik gün nedenlerinin doğru olarak bildirilmesi,
• Kurumdan geçici iş göremezlik ödeneği alacak sigortalıların iş ve işlemlerinin belirtilen sürelerde Kuruma bildirilmesi,
• Sosyal güvenlik gereği primlerin belirtilen sürede ödenmesi,

Vb. konularda bir takım yükümlülükler bulunmaktadır.

Vergi Hukuku Açısından İşverenin Çalışana Karşı Yükümlülükleri

Vergi Hukuku açısından işverenin çalışana karşı yükümlülükleri denilince ilk olarak “Vergi Sorumluluğu” konusuna değinmeliyiz. Vergi sorumluluğunda işveren hem kendisi/işletmesi hem de çalışanı için gerekli bildirimleri yapmakla mükelleftir. Vergi sorumluluğunun getirdiği gerekliliklerden birisi de çalışan adına Vergi Yasalarımızda bulunan bir takım istisna ve muafiyetlerin çalışanın ücretinde yararlandırılması en önemli konuların başında gelmektedir.

Ücret ve diğer mali yükümlülüklerin yerine getirilmesi, iş sözleşmesinden doğan tazminat ve diğer yükümlülüklerin yerine getirilmesi, bu yükümlülüklerde ücretlerin vergilendirilmesi vb. konularda kesintilerin yapılarak İlgili Dairelere bildirilmesi işverenin en önemli yükümlülüklerindendir.

Kişisel Verilerin Korunması Hakkındaki Kanun Açısından İşverenin Yükümlülükleri

6698 Sayılı Kişisel Verilerin Korunması hakkındaki Kanun, çalışanların özgürlüklerinin korunması ve kişisel verileri işleyen gerçek ve tüzel kişilerin yükümlülükleri ile uyacakları usul ve esasları düzenlemekte ve bir takım sorumluluklar getirmektedir.

6698 Sayılı Kanun ile çalışanların kişisel verileri, korunma altına alınmış ve işverenlere bu doğrultuda bir takım yükümlülük getirilmiştir. Kanun ile çalışanların verilerini tamamen veya kısmen otomatik olan ya da herhangi bir veri kayıt sisteminin parçası olmak kaydıyla otomatik olmayan yollarla işleyen gerçek ve tüzel kişilere uygulama yükümlülükleri getirilmiştir.

Hangi verilerin paylaşılabileceği hangi verilerin tamamen korunması gerektiği anılan Kanun ile düzenlenerek hüküm altına alınmıştır. Yasanın önemli özelliklerinden birisi de işverenlerin veri sorumlusu olarak görülmeleridir. İşverenler veri sorumlusu olarak bir takım tedbirleri almak zorundadır;

• Kişisel verilerin hukuka aykırı olarak işlenmesini önlemek,
• Kişisel verilere hukuka aykırı olarak erişilmesini önlemek,
• Kişisel verilerin muhafazasını sağlamak,

Amacıyla uygun güvenlik düzeyini temin etmeye yönelik gerekli her türlü teknik ve idari tedbirleri almak zorundadır.

Şirketlerde, özellikle insan kaynakları ve bordro birimleri, Yasanın işlerliği açısından birebir uygulama yönünden önemli bir yer tutmaktadır. İlgili Yasanın ihlal edilmesi durumunda 5.000 TL ile 1.000.000 TL arasında idari para cezası uygulamasının yanı sıra,Kişisel verilerin kanuna aykırı olarak işlenmesi sebebiyle zarara uğrayanlar, zararın giderilmesini şirketlerden talep etme haklarına sahiptir. 6698 Sayılı Yasanın bazı maddeleri Yürürlük kazanmış iken bazı maddeleri ise Ekim/2016’da yürürlük kazanacaktır.

ÖZETLE işverenin, işçisine karşı sorumluluğunu 6331 Sayılı Kanun, 4857 Sayılı Kanun, 5510 Sayılı Kanun, 6698 Sayılı Kanun ve Vergi Hukuku açısından kısa kısa değinmeye çalıştık. Her konu arasında sayfalar dolusu bilgiyi içermekte ise de işverenlerin özetle yukarıdaki bahsettiğimiz sorumlulukları yerine getirmesi gerekmektedir.

Feti SAVRAN
Sosyal Güvenlik Denetmeni
İş Hukuku ve Sosyal Güvenlik Hukuku Uzmanı
Hukuk Bilirkişisi

 

Hiç yorum yok: