19 Aralık 2016 Pazartesi

SGK Genelgesi 2016/29, 6745 Sayılı Kanun gereğince 2012/2 sayılı genelgede değişiklik

SGK Genelgesi 2016/29, 6745 Sayılı Kanun gereğince 2012/2 sayılı genelgede değişiklik

T.C.

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü

SGK Genelgesi 2016/29  Sayı : 65003657/909 Tarih: 14/12/2016

Konu : 6745 Sayılı Kanun gereğince 2012/2 sayılı Genelgede Değişiklik

GENELGE

2016/29

7/9/2016 tarihli ve 29824 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 6745 sayılı Yatırımların Proje Bazında Desteklenmesi ile Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanunun 60 ıncı ve 63 üncü maddeleri ile 5510 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine eklenen üçüncü fıkra ve 88 inci maddesinin dördüncü fıkrasında yapılan değişiklik gereğince 17/1/2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Genelgenin “10.1- Kanunun 88 inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında çalışanların genel sağlık sigortalılığı” başlıklı bölümü aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

10.1- Kanunun 88 inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında çalışanların genel sağlık sigortalılığı

10.1.1.- Genel Açıklamalar

Kanunun 88 inci maddesinin dördüncü fıkrasında düzenlenen “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olmakla birlikte, 4857 sayılı Kanunun 13 ve 14 üncü maddelerine göre kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanlar ile bu Kanuna göre ev hizmetlerinde ay içerisinde 30 günden az çalışan sigortalıların eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerinin 30 güne tamamlanmasının zorunlu olduğu, bu durumda olan sigortalıların eksik günlerine ilişkin genel sağlık sigortası primlerini, 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi veya (g) bendi kapsamında ödeyeceğine” ilişkin hüküm 6745 sayılı Kanun ile “3 üncü maddenin üçüncü fıkrası kapsamına girenler hariç olmak üzere; 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olmakla birlikte, 4857 sayılı Kanunun 13 üncü ve 14 üncü maddelerine göre kısmî süreli veya çağrı üzerine çalışanlar, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışıp çalıştığı saat karşılığında ücret alanlar ile bu Kanunun ek 9 uncu maddesinin birinci fıkrasına tabi olanlardan ay içerisinde yirmi gün ve daha az çalışanlar için eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerinin otuz güne tamamlanması zorunludur.” şeklinde değiştirilmiştir. Ayrıca, 6745 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine eklenen üçüncü fıkra ile “4857 sayılı Kanunun 13 üncü ve 14 üncü maddelerine göre kısmî süreli veya çağrı üzerine çalışanlar, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışıp, çalıştığı saat karşılığında ücret alanlar ve bu Kanunun ek 9 uncu maddesinin birinci fıkrasına tabi olarak çalışanlardan ay içerisinde otuz günden eksik prim ödeme gün sayısı bulunanlar, sigortalı çalışmama şartı hariç birinci fıkranın (10) numaralı bendinde yer verilen diğer şartları haiz olmaları kaydıyla otuz günden eksik günleri için genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılır. ” hükmü düzenlenmiştir.

Kanunun geçici 12 nci maddesinde öngörülen geçiş süresinin sona erdiği 1/1/2012 tarihinden itibaren 4857 sayılı Kanunun 13 ve 14 üncü maddelerine göre kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanlar ile ev hizmetlerinde ay içerisinde 30 günden az çalışanların, Kanunun 88 inci maddesinin dördüncü fıkrası gereği eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerini 30 güne tamamlamaları zorunlu idi. 6745 sayılı Kanun ile yapılan düzenleme ile 1/10/2016 tarihinden itibaren 3 üncü maddenin üçüncü fıkrası kapsamına girenler hariç olmak üzere 4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olmakla birlikte 4857 sayılı Kanunun 13 üncü ve 14 üncü maddelerine göre kısmî süreli veya çağrı üzerine çalışanlar, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışıp çalıştığı saat karşılığında ücret alanlar ile ek 9 uncu maddenin birinci fıkrasına tabi (ev hizmetlerinde işverene bağlı olarak 10 gün ve üzerinde çalışanlar) olanlardan ay içerisinde yirmi gün ve daha az çalışanların da eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerinin otuz güne tamamlanması zorunlu hale getirilmiştir.

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında olup ay içinde 30 günden az çalışması olanların genel sağlık sigortası kapsamına alınmasında 1/1/2012-30/9/2016 tarihleri arasında Kanunun 88 inci maddesinin dördüncü fıkrasının 6745 sayılı Kanunla değiştirilmeden önceki hükmü, 1/10/2016 tarihinden itibaren ise 6745 sayılı Kanunla değiştirilen hükmü gereğince işlem yapılacaktır.

10.1.2- 1/1/2012-30/9/2016 Tarihleri Arasında Eksik Günlerine Ait Genel Sağlık Sigortası Primlerini Tamamlama Zorunluluğu Olanlar

6745 sayılı Kanun ile değiştirilmeden önce 5510 sayılı Kanunun 88 inci maddesinin dördüncü fıkrası “4 üncü maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olmakla birlikte, 4857 sayılı Kanunun 13 ve 14 üncü maddelerine göre kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanlar ile bu Kanuna göre ev hizmetlerinde ay içerisinde 30 günden az çalışan sigortalılar için eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerinin 30 güne tamamlanması zorunludur. Bu durumda olan sigortalıların eksik günlerine ilişkin genel sağlık sigortası primleri, 60 ıncı maddenin birinci fıkrasının (c) bendinin (1) numaralı alt bendi veya (g) bendi kapsamında ödenir.” şeklinde düzenlenmiş olup, anılan hüküm gereğince 1/1/2012-30/9/2016 tarihleri arasında 4857 sayılı Kanunun 13 üncü ve 14 üncü maddelerine göre kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanlar ile ev hizmetlerinde ay içerisinde 30 günden az çalışan sigortalılar hakkında sigortalının bakmakla yükümlü olduğu kişi olup olmadığına bakılmaksızın aylık prim ve hizmet belgesinin “10.1.3” başlıklı bölümde belirtilen belge türleri esas alınarak eksik gün nedeni “06- Kısmi istihdam” ve “17- Ev hizmetlerinde 30 günden eksik çalışma” ise eksik günlerine ilişkin genel sağlık sigortası tescili yapılacaktır.

Öte yandan, 1/4/2015 tarihinden itibaren Kanunun ek 9 uncu maddesi yürürlüğe girdiğinden 1/4/2015 ile 30/9/2016 tarihleri arasında ev hizmetleri kapsamında 10 gün ve 29 gün arasında sigortalılığı bulunanlar da sigortalının bakmakla yükümlü kişi olup olmadığına bakılmaksızın 30 günden az sürelerini gelir testi sonucuna göre Kanunun (60/c-1) alt bendi veya (60/g) bendi kapsamında 30 güne tamamlayacaklardır.

10.1.3.- 1/10/2016 Tarihinden İtibaren Eksik Günlerine Ait Genel Sağlık Sigortası Primlerini Tamamlama Zorunluluğu Olanlar

6745 sayılı Kanunun yürürlük tarihi olan 1/10/2016’dan itibaren ise “06- Kısmi istihdam” veya “17- Ev hizmetlerinde 30 günden eksik çalışma” kodu kapsamında çalışması olan sigortalıların yanı sıra “7- Puantaj” seçeneği ile bildirilen sigortalıların da eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerini gelir testi sonucuna göre Kanunun (60/c-1) alt bendi veya (60/g) bendi kapsamında 30 güne tamamlamaları gerekmektedir.

Örnek 1– Kanunun (4/1(a)) bendi kapsamında 15 gün çalıştırılan A şahsı için 2016 Haziran ve Temmuz ayında “06- Kısmi istihdam” eksik gün nedeni ile Ağustos ayından itibaren ise “7- Puantaj” eksik gün nedeni ile bildirimi yapılmıştır. A şahsının kalan 15 güne ilişkin genel sağlık sigortası primini Haziran ve Temmuz aylarında tamamlaması zorunlu olup, Ağustos ayından 1/10/2016 tarihine kadar ise tamamlaması zorunlu değildir.

Anılan düzenleme gereğince, 1/10/2016 tarihinden itibaren Kanunun (4/1(a)) bendi kapsamında sigortalı olup, “06- Kısmi istihdam”, “7- Puantaj” veya “17- Ev hizmetlerinde 30 günden eksik çalışma” eksik gün seçeneği ile bildirilen, ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 gün ve daha fazla olan kişilerden prim ödeme gün sayısı ay içerisinde yirmi gün ve daha az olanların eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerinin toplam otuz güne tamamlanması zorunlu olup, yirmi günden fazla (20 gün dahil değil) sigortalı çalışanların eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerini 30 güne tamamlama zorunluluğu bulunmamaktadır.

Örnek 2– Kanunun (4/1(a)) bendi kapsamında “06- Kısmi istihdam” eksik gün nedeni ile 2016 Temmuz ayında 11 gün, Ağustos ayında 18 gün, Eylül ayında 20 gün çalışan, Ekim ayında birden fazla işyerinden toplam 22 gün sigortalı bildirimi bulunan B şahsı, Temmuz ayına ait 19 günlük, Ağustos ayına ait 12 günlük ve Eylül ayına ait 10 günlük genel sağlık sigortası primini gelir testi sonucuna göre Kanunun (60/c-1) alt bendi veya (60/g) bendi kapsamında tamamlamak zorunda olup, Ekim ayında 20 günden fazla prim ödeme gün sayısı bulunduğu için Ekim ayına ait eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerini tamamlama zorunluluğu bulunmamaktadır.

Diğer taraftan, 6745 sayılı Kanun ile 5510 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin üçüncü fıkrasına eklenen “4857 sayılı Kanunun 13 üncü ve 14 üncü maddelerine göre kısmî süreli veya çağrı üzerine çalışanlar, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışıp, çalıştığı saat karşılığında ücret alanlar ve bu Kanunun ek 9 uncu maddesinin birinci fıkrasına tabi olarak çalışanlardan ay içerisinde otuz günden eksik prim ödeme gün sayısı bulunanlar, sigortalı çalışmama şartı hariç birinci fıkranın (10) numaralı bendinde yer verilen diğer şartları haiz olmaları kaydıyla otuz günden eksik günleri için genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılır.” hükmü gereği, 1/10/2016 tarihi itibarıyla sigortalı çalışmama şartı hariç Kanunun 3 üncü maddesinin birinci fıkrasının (10) numaralı bendinde yer alan şartları taşıyan “06- Kısmi istihdam”, “7- Puantaj” veya “17- Ev hizmetlerinde 30 günden eksik çalışma” eksik gün seçeneği ile bildirilen ve ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içinde çalışma a l o m a l i y e . c o msaati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 gün ve daha fazla olan kişilerin eksik günlerinde sigortalının bakmakla yükümlü olduğu kişi statüsü devam edecektir. Buna göre; 1/10/2016 tarihi itibarıyla “06- Kısmi istihdam”, “7- Puantaj” veya “17- Ev hizmetlerinde 30 günden eksik çalışma” eksik gün seçeneği ile bildirilen ve ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 gün ve daha fazla olan aynı zamanda sigortalının bakmakla yükümlü olduğu kişi statüsünde bulunmayan ve prim ödeme gün sayısı ay içerisinde yirmi gün ve daha az olanlar, eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerini gelir testi sonucuna göre Kanunun (60/c-1) alt bendi veya (60/g) bendi kapsamında 30 güne tamamlayacaklardır.

Örnek 3– Kanunun (4/1(a)) bendi kapsamında “06- Kısmi istihdam” eksik gün nedeni ile 2016 yılı Ekim ayında 11 gün çalışan 24 yaşındaki üniversite öğrencisi erkek C şahsı devlet memuru babası üzerinden sigortalının bakmakla yükümlü olduğu kişi statüsündedir. Bu statüsü nedeniyle eksik kalan 19 günde babası üzerinden sağlık yardımı alacak olup, bu süreleri Kanunun (60/c-1) alt bendi veya (60/g) bendi kapsamında 30 güne tamamlamayacaktır. C şahsı 25 yaşını doldurduğu tarihten itibaren aynı şekilde çalışması halinde sigortalının bakmakla yükümlü olduğu kişi olarak sayılmayacağından eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerini gelir testi sonucuna göre Kanunun (60/c-1) alt bendi veya (60/g) bendi kapsamında 30 güne tamamlayacaktır.

Kanunun 88 inci maddesinin dördüncü fıkrasında 6745 sayılı Kanun ile yapılan değişiklik 1/10/2016 tarihinde yürürlüğe girdiğinden 2016 yılı Ekim ayı ve sonrasında aylık prim ve hizmet belgesinin verilmesinde; aylık prim ve hizmet belge türü “1”, “4”, “5”, “6”, “13”, “29”, “30”, “32”, “33”, “35” ve “36” olup 20 gün ve daha az çalışanlardan eksik gün nedeni “06- Kısmi istihdam”, “07- Puantaj”, “17- Ev hizmetlerinde 30 günden eksik çalışma” olanlardan ve ev hizmetlerinde bir veya birden fazla gerçek kişi tarafından çalıştırılan ve çalıştıkları kişi yanında ay içinde çalışma saati süresine göre hesaplanan çalışma gün sayısı 10 gün ve daha fazla olanlardan bakmakla yükümlü olunmayanların ay içinde zorunlu sigortalılıktan kalan süreleri için kısmi genel sağlık sigortası tescili yapılacaktır. Kısmi genel sağlık sigortası tescili resen Kurumca yapılacaktır.

10.1.4.- Eksik Günlerine Ait Genel Sağlık Sigortası Primlerini Tamamlama Zorunluluğu Bulunmayanlar

Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olmakla birlikte;

1/1/2012-30/9/2016 tarihleri arasında;

– Ay içinde birden fazla işyerinde çalışıp toplam çalışma süresini 30 güne tamamlayanlar,

– Kurumdan aylık alıp sosyal güvenlik destek primine tabi çalışması olanlar,

– Ay içinde 30 günden eksik günlerini Kanunun 51 inci maddesinin üçüncü fıkrası kapsamında isteğe bağlı sigortalı olarak tamamlayanlar,

– Haklarında 4857 sayılı Kanun hükümleri uygulanmayanlar,

– Kanunun 5 inci maddesi kapsamındaki sigortalılar,

– 657 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinin (B) ve (C) bentlerine tabi olanlar,

– 506 sayılı Kanunun geçici 20 inci maddesi kapsamında çalışması olanlar,

1/10/2016 tarihinden itibaren;

Ay içinde birden fazla işyerinde çalışıp toplam çalışma süresi 20 günden fazla olanlar ile yukarıda sayılan diğer şartları taşıyanlar eksik kalan sürelerinde genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olup olmadığı şartı aranmadan kalan süreleri için kısmi genel sağlık sigortalısı sayılmayacaklardır.

Ayrıca; 5510 sayılı Kanunun 3 üncü maddesine eklenen üçüncü fıkra ile getirilen düzenlemeye göre, 4857 sayılı Kanunun 13 üncü ve 14 üncü maddelerine göre kısmi süreli veya çağrı üzerine çalışanlar, ay içerisinde günün bazı saatlerinde çalışıp, çalıştığı saat karşılığında ücret alanlar ve Kanunun ek 9 uncu maddesinin birinci fıkrasına tabi olarak çalışanlardan ay içerisinde otuz günden eksik prim ödeme gün sayısı bulunanlar, sigortalı çalışmama şartı hariç birinci fıkranın (10) numaralı bendinde yer alan diğer şartları haiz olmaları kaydıyla otuz günden eksik günleri için genel sağlık sigortalısının bakmakla yükümlü olduğu kişi sayılır.

Örnek 4: D şahsı, eşi üzerinden sağlık hizmetlerinden faydalanmakta iken kısmi süreli iş sözleşmesi ile 1/10/2016 tarihinden itibaren sigortalı olarak çalışmaya başlamıştır. İşveren tarafından sigortalı adına Kanunun (4/1(a)) bendi kapsamında 2016 yılı Ekim ayı için 10 gün, Kasım 2016 ayı için 10 gün, Aralık ayı için 10 gün prim bildirilmiştir. D şahsı sigortalının bakmakla yükümlü olduğu kişi kapsamından geçtiği için işe başladığı tarihten itibaren 30 gün şartı aranmayacak olup, 2016 yılı Aralık ayına ait APHB’ nin bildirileceği tarihe kadar eşi üzerinden bakmakla yükümlü olunan kişi olarak, 30 gün prim ödeme gün sayısı oluştuğu tarihten itibaren ise kendi sigortalılığı üzerinden Kurum sağlık hizmetlerinden yararlandırılacaktır. Bununla beraber, kişi kendi üzerinden sağlık yardımlarını alsa bile Kanunun üçüncü maddesine eklenen üçüncü fıkra gereği bakmakla yükümlü statüsü devam edeceği için kalan sürelerini 30 güne tamamlamayacaktır.

Örnek 5: Kanunun (4/1(a)) bendi kapsamında “06- Kısmi istihdam” eksik gün nedeni ile çalışan E şahsı için 2015 yılı Aralık ayından itibaren ay içinde 15 gün bildirim yapıldığı anlaşılmış olup, aynı zamanda eşinin bakmakla yükümlü olduğu kişi durumunda olduğundan 2016 yılı Ekim ayından itibaren kısmi genel sağlık sigortalılığı başlatılmayacaktır. 2016 yılı Kasım ayının 1’i ile 15’i arasında Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı sayılan E şahsının 21/11/2016 tarihinde eşinden ayrılması dolayısıyla bakmakla yükümlü olunan kişi durumundan çıkması halinde 21/11/2016 tarihi itibari ile 10 gün (60/g) bendi kapsamında resen genel sağlık sigortası tescili yapılacaktır. 2016 yılı Aralık ayı ve sonraki aylarda genel sağlık sigortalılığı 15 gün üzerinden oluşturulacaktır.

Genel Sağlık Sigortası Tescil, Prim ve Müstehaklık İşlemleri Yönetmeliği’nin 11 inci maddesinin on üçüncü fıkrasında; Kanunun 4 üncü maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olmakla birlikte 18 yaşından küçük çocuklar hakkında, Kanunun 88 inci maddesinin 4 üncü fıkrasının uygulanmayacağı, bu kişilerin genel sağlık sigortalılıklarının tabi oldukları statü üzerinden değerlendirileceği hükmü yer almaktadır.

Yönetmelik ile getirilen bu hüküm gereği 18 yaşından küçük çocukların Yönetmeliğin yürürlüğe girdiği 18/4/2014 tarihinden sonraki eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerini Kanunun 60/(c-1) veya (g) bendi kapsamında 30 güne tamamlama zorunluluğu bulunmamaktadır.

Örnek 6– 2/8/2000 doğumlu olan 16 yaşındaki F şahsı kısmi süreli iş sözleşmesi ile 1/2/2014 tarihinden itibaren sigortalı olarak çalışmaya başlamış ve “06- Kısmi istihdam” eksik gün nedeni ile Şubat ayında 18 gün, Mart ayında 15 gün, Nisan ayında 10 gün çalıştığı bildirilmiştir. D şahsının durumu Yönetmeliğin yayım tarihi olan 18/4/2014 tarihi öncesi ve sonrasına göre değişiklik gösterecektir.

Buna göre; Şubat ayından kalan 12 güne, Mart ayından kalan 15 güne ait genel sağlık sigortası primlerini gelir testi sonucuna göre Kanunun 60/(c-1) veya 60/(g) bendi kapsamında tamamlaması gerekmektedir. İlgilinin kısmi süreli 60/(c-1) veya 60/(g) bendi tescili Yönetmeliğin yayım tarihi olan 18/4/2014 tarihi itibarıyla sonlandırılacak olup, Nisan ayına ilişkin kalan 8 günlük genel sağlık sigortası primlerini Kanunun 60/(c-1) veya 60/(g) bendi kapsamında tamamlaması gerekmektedir. 18/4/2014 tarihinden sonra ise 18 yaşını dolduracağı tarihe kadar eksik günlerine ait genel sağlık sigortası primlerini Kanunun 60/(c-1) veya 60/(g) bendi kapsamında tamamlamayacaktır.

10.1.5- Gelir Testi İşlemleri

Kanunun 88 inci maddesinin dördüncü fıkrası kapsamında çalışanlar ile (60/g) bendi kapsamında tescil edilen kişilerin gelir testi işlemleri 17/1/2012 tarihli ve 2012/2 sayılı Genelgenin 7.3.1. bölümünde açıklandığı şekilde yapılacaktır.

Bilgi edinilmesini ve gereğini arz/rica ederim.

 

16 Aralık 2016 Cuma

Yarım çalışma ödeneği bilgi notu

Yarım çalışma ödeneği bilgi notu

 

10.02.2016 tarihinde Resmi Gazetede yayımlanan; 6663 sayılı Kanunun “Gelir Vergisi Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun” 20. Maddesi ile 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa Ek Madde 5 “Doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği”  eklenmiştir. Aynı Kanunun 22. Maddesi ile 4857 sayılı Kanunun 74 üncü maddesinde değişiklikler yapılmıştır.

 

4857 SAYILI İŞ KANUNU 74. MADDE

 

Doğum sonrası analık hali izni bitiminden itibaren kadın işçi ile üç yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçilere istekleri halinde;

 

·         Birinci doğumda altmış gün,

·         İkinci doğumda yüzyirmi gün,

·         Sonraki doğumlarda ise yüzseksen gün

 

süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verileceği, çoğul doğum halinde bu sürelere otuzar gün ekleneceği, çocuğun engelli doğması halinde bu sürelerin üçyüzaltmış gün olarak uygulanacağı hükmü getirilmiştir.

 

Yarım çalışma işçinin isteğine bağlıdır. İşçinin isteği halinde işveren yarım çalışma yaptırır.

 

4447 SAYILI İŞSİZLİK SİGORTASI KANUNU EK 5. MADDE

 

Yarım çalışma ödeneği: 4857 sayılı Kanunun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca haftalık çalışma süresinin yarısı kadar verilen ücretsiz izin süresince, 4447 sayılı Kanunda belirtilen şartlara haiz olması kaydıyla işçiye ödenen ödenektir.

 

Ödeme dönemi; analık hâli izninin bittiği tarihi izleyen günden itibaren başlar, herhangi bir sebeple 4857 sayılı Kanunun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen sürenin bittiği son tarihi geçemez.

 

İşçinin yarım çalışma ödeneğine hak kazanabilmesi için;

 

·                       Hak sahipliğine konu olan çocuğun hayatta olması,

·                       4857 sayılı Kanunun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen sürelerle yarım çalışmaya başlamış olması,

·                       4857 sayılı Kanunun 63 üncü maddesinde belirtilen haftalık çalışma süresinin yarısı kadar fiilen çalışmış olması,

·                       İşçinin adına doğum veya evlat edinme tarihinden önceki son üç yılda en az 600 gün işsizlik sigortası primi bildirilmiş olması,

·                       Doğum ve evlat edinme sonrası analık hâli izninin bittiği tarihten itibaren 30 gün içinde İŞKUR birimine doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma belgesi ile başvuruda bulunması,

gerekmektedir. Mücbir sebepler dışında, başvuruda gecikilen süre doğum ve evlat edinme sonrası yarım çalışma ödeneği almaya hak kazanılan toplam süreden düşülerek ödeme yapılır.

 

 

 

 

UYARI

YARIM ÇALIŞMA, 4857 SAYILI KANUNUN 74. MADDESİ KAPSAMINDA İŞÇİLERİN TALEPLERİ HALİNDE KULLANILAN BİR ÜCRETSİZ İZİN UYGULAMASIDIR. YARIM ÇALIŞMA YAPILAN DÖNEMDE, HAK ETME KOŞULLARININ SAĞLANMASI HALİNDE YARIM ÇALIŞMA ÖDENEĞİ ÖDENİR.

 

Yarım çalışma ödeneği ödeme zamanı; Yarım çalışma ödeneği, çalışılan aya ait aylık prim ve hizmet belgesinin ilişkin olduğu aydan sonraki ikinci ay içinde İşsizlik Sigortası Fonundan aylık olarak ödenir.

 

Örnek: Mart/2016 ayında yarım çalışma yapan bir işçi için işveren çalıştırdığı gün kadar ücretini işçiye öder, primlerini Nisan/2016 da SGK ya aktarır. İŞKUR Mayıs/2016 ayı içinde yarım çalışma ödeneğini öder. Sigorta primlerini ise Haziran/2016 da yatırır. İşçiye hak kazanma koşulunu taşımıyor ise ödeme yapılmaz.

 

Yarım çalışma ödeneği günlük miktarı; yarım çalışma ödeneğinin günlük miktarı, günlük asgari ücretin brüt tutarı kadardır. Bu ödemeler damga vergisi hariç herhangi bir vergi ve kesintiye tabi tutulmaz.

 

Örnek: İşçinin haftalık çalışma süresinin yarısı kadar çalıştığı varsayıldığında 1 ay için en fazla 15 gün ödeme yapılabilecektir.

 

Örnek: İşçi 1 ayda 10 gün raporlu, 20 gün yarım çalışma yapmış ise; işveren tarafından 10 günün ücreti ödenir. Hak kazanma koşulunu sağlanması halinde 10 gün YÇÖ ödemesi yapılır.

 

Yarım çalışma ödeneği sigorta primleri; Yarım çalışma ödeneği ödenen gün kadar sigorta primleri prime esas kazanç alt sınırı üzerinden %32,5 olarak ödenecektir. Malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim oranı, sigortalının prime esas kazancının % 20’sidir. Genel sağlık sigortası primi  % 12,5’idir.   

 

Yarım çalışma süresi: İşçiye, analık hali izninin bitiminden itibaren kullandırılan ücretsiz izin süresinin yarısı kadar yarım çalışma ödeneği ödenir. Ödenek olarak ilgiliye ödenebilecek en fazla süre;

 

·         Birinci doğum da 60 gün yarım çalışmaya karşılık 30 gün,

·         İkinci doğum da 120 gün yarım çalışmaya karşılık 60 gün,

·         Üçüncü ve üstü doğum da 180 gün yarım çalışmaya karşılık 90 gün,

·         Engelli doğumda 360 gün yarım çalışmaya karşılık 180 gün,

süreyle yarım çalışma ödeneği ödenir.

 

Yarım çalışma ödeneği süresinin hesaplanmasında doğum ve/veya evlat edinme sayısı dikkate alınır.

 

Yarım çalışma ödeneği süresi, aylık olarak 15 günü geçmemek üzere işveren tarafından ödenen prim bilgileri dikkate alınarak hesaplanır.

 

 

 

 

Ödeme yapılmayacak haller

 

·         Geçici işgöremezlik ödeneği almaya hak kazananlara, bu durumlarının devamı süresince yarım çalışma ödeneği ödenmez.

·         Yarım çalışma ödeneği, çocuğun hayatını kaybetmesi ve/veya evlatlık halinin ortadan kalkması gibi durumlarda, olayın vuku bulduğu tarihi izleyen tarih itibariyle durdurulur.

·         4857 sayılı Kanunun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrası uyarınca haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilen işçi, bu süre zarfında başka bir işte çalışması halinde, çalıştığı süre için ödenekten yararlanamaz.

·         Yarım çalışma ödeneği alırken, çalıştığı işyerinden ayrılan işçinin ödeneği işten ayrıldığı tarihten itibaren durdurulur. Yeni bir işe girmesi ve yarım çalışma yapması halinde, başlangıçta belirlenen ödeme döneminin bittiği tarihi geçememek üzere kalan hak sahipliğinden yararlanabilir.

 

İşverenin ve işçinin sorumluluğu

 

·         Ödemeler, işverenin yarım çalışma süresi ile ilgili olarak Sosyal Güvenlik Kurumu’na yapmış olduğu bildirimler dikkate alınarak belirlenir. Bu sebeple işverenin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan yersiz ödemeler kanuni faiziyle birlikte işverenden tahsil edilir.

·         İşçinin hatalı bilgi ve belge vermesi nedeniyle yapılan yersiz ödemeler kanuni faiziyle birlikte işçiden tahsil edilir.

 

10/2/2016 tarihinden önce analık hali izni bitenler için;

 

Ödeme dönemi; analık hâli izninin bittiği tarihi izleyen günden itibaren başlar, herhangi bir sebeple 4857 sayılı Kanunun 74 üncü maddesinin ikinci fıkrasında belirlenen sürenin bittiği son tarihi geçemez.

 

Analık hali izni 10/2/2016 tarihinden önce bitenler için, ödeme dönemi 10.02.2016 tarihinden sonra devam ediyor ise, 10.02.2016 tarihinden başlamak üzere ödeme yapılır. Bu ödeme başlangıçta belirlenen ödeme döneminin bittiği tarihi geçemez.

 

Örnek: Analık hali izni bitiş tarihi 01.01.2016 ve ikinci doğum ise,

 

Ocak ayından 30 gün ve Şubat ayının ilk 9 günü maddenin yürürlük tarihi öncesi olduğu için bu süreler hak sahipliği (120 – 39 = 81 gün yarım çalışma süresi kalır. Bu sürede yarım çalışma yapılması halinde 40 gün yarım çalışma ödeneği ödenecektir.)  süresinden düşülür.

 

Kalan gün kadar ödeneği 10.02.2016 tarihinden itibaren planlanır.

 

Şubat: 10 gün 

Mart: 15 gün

Nisan 15 gün yarım çalışma ödeneği ödemesi yapılacaktır.

 

 

14 Aralık 2016 Çarşamba

Mesleki ve Teknik Eğitim Gören Öğrencileri Çalıştıran İşverenlere Duyuru

T.C.

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU BAŞKANLIĞI

Sigorta Primleri Genel Müdürlüğü

Hizmet Akdiyle Çalışanlar Daire Başkanlığı

3308 SAYILI KANUN KAPSAMINDA MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM GÖREN ÖĞRENCİLERİ ÇALIŞTIRAN

İŞVERENLERE DUYURU

6764 sayılı Kanunla 3308 sayılı Mesleki Eğitim Kanunu ve 5510 sayılı Kanunda 9/12/2016 tarihinden geçerli olmak üzere değişiklik yapılmıştır.

Yapılan değişiklikle 5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (b) bendi kapsamında mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler (tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işlerinde çalışan öğrenciler) de iş kazası ve meslek hastalığı yönünden, bakmakla yükümlü olunan kişi durumunda olmayanlar hakkında ayrıca genel sağlık sigortası yönünden, sigortalı sayılmıştır.

3308 sayılı Kanun kapsamında aday çırak, çırak, mesleki eğitim, mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında staj gören, mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrencilerin işvereni 5510 sayılı Kanunun 87 nci maddesinin (e) bendine göre Milli Eğitim Bakanlığı veya bu öğrencilerin eğitim gördükleri okullar veya kurumlardır.

Mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler 6764 sayılı Kanunla 9/12/2016 tarihinden önce sigortalı sayılmamakta iken bu tarihten itibaren sigortalı sayıldıklarından bunların işvereni olan okulların bu kapsamdaki öğrencilerin işe giriş bildirgesini bu eğitime ya da staja başlamadan önce Kuruma vermeleri, 2016 yılı Aralık ayından itibaren aylık prim ve hizmet belgesi ile primlerini bildirmeleri gerekmektedir.

6764 sayılı Kanunun 9/12/2016 tarihinde yürürlüğe girmesi ile bu tarihten önce sigortalı sayılmayan öğrenciler 9/12/2016 tarihinden itibaren sigortalı sayıldıklarından öğrencilerin işe giriş bildirgesinin 2016 yılı Aralık ayı aylık prim ve hizmet belgesinin Kuruma verildiği tarihe kadar (Kamu işvereni için, 7/1/2016 tarihi akşamına kadar) e-sigorta yoluyla Kuruma verilmesi halinde işe giriş bildirgesinin geç verilmesi nedeniyle idari para cezası uygulanmayacaktır. Bu sigortalıların işe giriş bildirgesinde “7-Çırak” yada “19-Stajer” sigortalılık kodlarından birisi kullanılabilecektir.

9/12/2016 tarihinden sonra mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi alacak öğrencilerin işe giriş bildirgesinin ise tamamlayıcı eğitime ya da alan eğitimine başlamadan önce okullar tarafından Kurumumuza e-sigorta yoluyla bildirilmesi gerekmektedir.

5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (b) bendi kapsamındaki sigortalıların prime esas günlük kazançlarının hesaplanmasında prime esas günlük kazanç alt sınırı dikkate alınmakta iken 6764 sayılı Kanunla 5510 sayılı Kanunun 80 inci maddesinin birinci fıkrasının (k) bendinde a l o m a l i y e . c o m yapılan değişiklikle aday çırak, çırak, işletmelerde mesleki eğitim, mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında staj, tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrencilerin prime esas kazançları ilgili kanunlarında öngörüldüğü şekilde belirleneceği hüküm altına alınmış ve 3308 sayılı Kanunun 25 inci maddesinde bu tutar asgari ücretin yüzde ellisi olarak belirlenmiştir.

5510 sayılı Kanunun 5 inci maddesinin (b) bendine tabi sigortalıların prim oranı, prime esas kazançlarının % 6’sı olup bu oranının % 1’i kısa vadeli sigorta kolları, % 5’i genel sağlık sigortası primidir. 9/12/2016 tarihinden itibaren tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenciler içinde aynı oran üzerinden prim ödenecektir.

Bakmakla yükümlü olunanların aylık prim ve hizmet belgesi ile yapılacak bildirimleri için “7” numaralı belge türü (asgari ücret x % 50 x % 1) bakmakla yükümü olunmayanlar için aylık prim ve hizmet belgesinde yapılacak bildirimlerde “42” numaralı belge türü (asgari ücret x % 50 x % 6) kullanılacaktır.

Mesleki ve teknik öğretim, tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrencileri çalıştıran işverenlerin işe giriş bildirgesi, aylık prim ve hizmet bildirgesi ile iş kazası olması durumunda iş kazası bildirimlerini Kanunda belirtilen sürelerde yapmamaları halinde 5510 sayılı Kanunun 102 inci maddesi kapsamında idari para cezası uygulanmaktadır.

Aday çırak, çırak, işletmelerde mesleki eğitim, mesleki ve teknik ortaöğretim sırasında staj, tamamlayıcı eğitim ya da alan eğitimi gören öğrenci çalıştıran işverenlere önemle duyurulur.

 

13 Aralık 2016 Salı

Bireysel emeklilik sistemi uygulaması ve düşündürdükleri

Bireysel emeklilik sistemi uygulaması ve düşündürdükleri

Ülkemizin gündemine hükümet tarafından ısrarla getirilen yeni uygulama kısaca BES olarak adlandırdığımız Bireysel Emeklilik Sistemidir. 6740 Sayılı Kanun ile getirilen yeni uygulama 2017 yılının Ocak ayı itibarı ile kademeli olarak özel sektör ve kamu işyerlerinde yürürlüğe girecek. Aslında BES yeni tanıştığımız bir uygulama da değil, çünkü ülkemizde 2001 yılından bu yana uygulanıyor. Yani aslında 15 yıllık bir geçmişi var.

Kamu emeklilik sistemini tamamlıyor mu?

Bireysel emekliliğin ortaya çıkış iddiası “yetersiz” olan kamu sosyal güvenlik sisteminin destekleyicisi olması ancak bu amaca ulaşabildiğini söyleyebilmek kanımızca pek mümkün değil. BES aslında katılımcılarının birikimlerinin borsa, tahvil, döviz, altın gibi yatırım araçları ile değerlendirilerek büyümesi esasına dayanıyor. Oysa Emeklilik gözetim merkezi verilerine göre BES şirketleri 2011 -2014 yılları arasında zarar ettiler.  BES’ lerin Son 5 yıllık reel getirisine baktığımızda tablo gerçekten de pek iç açıcı görünmüyor;

YIL

REEL GETİRİ

2011

-10,35

2012

8,98

2013

– 7,60

2014

5,58

2015

– 3,18 (ilk 4 ay)

Bu tabloya baktığımızda kamu Sosyal Güvenlik sisteminin tamamlayıcısı olma iddiası ile üretilen ve devletçe teşvik edilmeye çalışılan BES sisteminin çalışanların emeklilik dönemleri geldiğinde düşük emekli aylıklarına önemli bir katkı sağlamayacağı açıkça görülebiliyor. Bu sebepten çalışanlar kendileri açısından ümit vaat etmeyen bu sistemden hızlı bir biçimde kaçıyorlar. 2015 yılı sonuna kadar yürürlüğe giren toplam 11.208.589 adet BES sözleşmesinden 3.482.835’i kendi isteğiyle sistemden çıktı. Sistemden çıkış oranı yüzde 31,1 olarak gerçekleşti.

Zorunluluk kaçışı önlemek için mi?

Görülebileceği sistemden ciddi bir kaçış söz konusu iken Devlet şimdi üstelikte Anayasa ve sosyal Devlet ilkelerine aykırı bir biçimde sisteme zorunlu bir geçiş getiriyor. Asıl olan Kamu sosyal güvenliğinin zorunlu olma ilkesi iken kamu sosyal güvenliğini sırtında bir yük olarak gören devlet adeta bu alanı da özelleştirip piyasaya açıyor. Diğer taraftan kişilerin kendi inisiyatifinde olan tasarruf hakkına müdahale söz konusu ki, bu bize tıpkı Turgut Özal döneminde üretilen ve sonu çalışanlar bakımından hüsran olan Zorunlu tasarruf fonu örneğini hatırlatıyor. (1988 – 2000 yıllarında uygulanmıştı)

Sistemin esasları neler?

Şimdi milyonlarca çalışanı yakından ilgilendiren bu sistemin ne şekilde işleyeceğine bakalım.

Hangi işyerleri ve çalışanlar BES’e tabi olacak?

Bireysel emeklilik sisteminde kademeli bir geçiş söz konusu olacak. Buna göre 1 Ocak 2017’de 1.000 ve üzerinde çalışanı bulunan işyerleri kapsama alınacak. Kamu işyerleri ise Nisan 2017’de kapsama alınmaya başlanacak. 2019 yılının Temmuz ayından itibaren ise mevcuda bakılmaksızın tüm işyerleri kapsama girmiş olacak.  İşyerlerinin mevcudu hesap edilirken ülke genelindeki farklı SGK numaralı işyerlerinin toplam mevcudu esas alınacak. Sisteme 4-a Yani SGK ya tabi olarak özel sektörde çalışanlar, ve 4-C yani eski adıyla Emekli sandığına tabi çalışanlar dahil olacaklar. Bu arada zorunlu BES 1 Ocak 2017 tarihi itibarı ile 45 yaşın altında olan özel sektör ve kamu çalışanları için söz konusu olacak. Daha önce BES’e dahil olup bir Özel emeklilik şirketine prim ödeyen çalışanlarda zorunlu BES’e katılmak zorundalar. Ancak bunlar isterseler 2 aylık cayma süresi sonunda sistemden çıkabilecekler.

Kademeli geçiş nasıl gerçekleşecek?

Kademeli geçiş 2,5 yılda bütün çalışanları kapsayacak Buna göre;

– 1 Ocak 2017’de 1000 ve üzeri çalışanı olan işletmeler.

– 1 Nisan 2017’de 250 – 999 çalışanlı ve merkezi bütçeli kamu kurumları.

– 1 Temmuz 2017’de 100-249 çalışanı olan şirketler.

– 1 Ocak 2018’de 50-99 çalışanı olanlar ve tüm belediyeler.

– 1 Temmuz 2018’de 10- 49 çalışanı olan işyerleri.

– 1 Ocak 2019 itibariyle 5-9 çalışanı olan işyerleri.

– 1 Temmuz 2019’da ise 1-4 çalışanı olan işyerleri sisteme dahil olacaklar.

Emeklilik şirketini işveren seçecek

Uygulamanın eleştirilen yönlerinden biride şüphesiz ki sistemin BES şirketini sadece işverenin seçmesine olanak tanıyor olması. Çalışanların kendi BES şirketlerini seçme hakkı yok. Dolayısı ile işverenler 1 Ocak 2017 tarihine kadar seçecekleri BES şirketi ile anlaşma yapmakla yükümlüler.

Çalışan isterse 2 ay içinde sistemden çıkacak

Sisteme giriş zorunlu olmakla birlikte dileyen çalışan ilk 2 aylık süre dolmadan sistemden çıkabilecek. Bu durumda kesilen primler kendisine iade olunacak. Ancak sistemde kalınmasını teşvik bakımından çalışanların 2 aylık cayma süresinin sonunda sistemde kalmayı tercih etmeleri halinde 1000 TL ilave devlet katkısı, emeklilik döneminde birikimini yıllık gelir sigortası olarak almayı tercih eden çalışanlara ise ilave %5 devlet katkısı sağlanacak.

Çalışanlardan ne kadar prim kesilecek?

Çalışanlar adına bireysel emeklilik sözleşmesine ödenecek katkı payı, çalışanın SGK prime esas kazancının, % 3’ü kadar olacak. Bu çalışanın o ay hak ettiği ücret, ikramiye, prim ve benzeri kazançları toplamı üzerinden prim kesileceği anlamına geliyor. Şu an geçerli olan asgari ücret üzerinden örnek verecek olursak çıplak brüt 1.647 TL ücret alan bir çalışanın ödeyeceği BES primi 49.41 TL olacak. Çalışan isterse bu miktarı sisteme daha fazla ödeme yapmak suretiyle artırabilecek.

Emeklilik hakkı nasıl oluşacak ve ödemeler ne şekilde yapılacak?

Sistemde en az 10 yıl kalan ve 56 yaşını dolduran çalışanlar emeklilik hakkı kazanacak. Emeklilik hakkı kazanan çalışan birikimini 3 yöntemle alabilecek;

1.      Toplu Para

2.      Programlanmış Geri Ödeme: Kendi belirleyeceği tutarda emekli maaşı şeklinde alır ve parasının tamamı sonlanıncaya kadar devam edecek.

3.      Yıllık Gelir Sigortası: Ömür boyu emekli maaşı şeklinde alınır.

Bu tercihi kullanan çalışanın ek olarak verilen birikiminin %5 kadar daha devlet katkısı teşvikinden faydalanabilecek.

Sonuç itibarı ile bu gün mevcut zorunlu sosyal güvenlik sistemimize emekli olabilmek bakımından çalışanların ödediği işçi ve işveren prim oranı çalıştığı aya ait kazancın %20 sidir. Bu kadar yüksek prim oranı ile dahi çalışanlar emekli olduklarında tatmin edici emekli aylığı alamazken BES sistemine ödenecek %3 primle tatmin edici ya da tamamlayıcı ikinci bir emeklilik gerçekten çok güç görünüyor. Bu durumda ister istemez akla peki bu sistem ne işe yarayacak sorusu geliyor. Bu sorunun yanıtı da sisteme geçişle birlikte 13 milyon katılımcı bekleyen sigorta şirketlerinde olmalı. Çünkü sistem emeklilerden ziyade onları BES ‘leyecek gibi görünüyor.

Hüseyin İrfan FIRAT
Personel ve İK Yönetimi Danışmanı