17 Şubat 2009 Salı

Kısa Çalışma Ödeneği

EKONOMİK KRİZ NEDENİYLE MERMER-MADEN OCAKLARI/ ATÖLYELER, AKARYAKIT İSTASYONLARI, MARKETLER, OTELLER, PASTANE-LOKANTA GİBİ İŞÇİ ÇALIŞTIRAN TÜM İŞYERLERİ KISA ÇALIŞMA ÖDENEĞİNDEN YARARLANABİLİR
Ekonomik krizden dolayı üretime ara veren veya kısmi çalışan iş yerlerinde işçi çıkarılmasını önlemek için getirilmiş bir düzenlemedir. İşçi çalıştıran ve ekonomik krizden etkilenen tüm işverenler işçi sayısına bağlı kalmaksızın (örneğin 1 işçi çalıştıran işverende) bu haktan yararlanabilir. İşverenler bu konuda ayrıntılı bilgi ve başvuru belgeleri için T. İş Kurumu İl Müdürlükleri/ Şube Müdürlüklerine müracaat edeceklerdir.
 
4857 sayılı İş Kanunu’ nun, 65.maddesinde düzenlenen “Kısa Çalışma ve Kısa çalışma Ödeneği” 26.05.2008 tarih, 26887 sayılı Resmi Gazetede yayımlanan 5763 sayılı “İş Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun” ile İş Kanunu kapsamından çıkarılmış, 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanununa eklenmiştir[1].
 
Genel ekonomik kriz; ulusal veya uluslararası ekonomide ortaya çıkan olayların, ülke ekonomisi ve dolayısıyla işyerini ciddi anlamda etkileyip sarstığı durumları ifade eder.
 
Kısa çalışma; en fazla üç ay süreyle işyerinde uygulanan çalışma süresinin geçici olarak en az üçte bir oranında azaltılması veya en az dört hafta süreyle işyerindeki faaliyetin tamamen veya kısmen durdurulmasıdır. Kısa çalışma ödeneği ise belirli koşulların sağlanması halinde işçiye yapılan ödemedir[2].
 
Bildirim Şekli:
 
1)Genel ekonomik kriz veya zorlayıcı sebeplerle işyerinde kısa çalışma yapılmasını talep eden işveren, T.İş Kurumu birimine, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı sendikaya yazılı bildirimde bulunur. 
 
2)İşveren bildiriminde;
 
a)Genel ekonomik krizin veya zorlayıcı sebeplerin işyerine etkileri ile zorlayıcı sebebin ne olduğunu,
 
b)İşyerinin unvanını, adresini, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı sendikayı, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı Bölge Müdürlüğü ile Sosyal Güvenlik işyeri sicil numarasını,
 
c)Varsa iddiasını kanıtlayıcı somut belgeleri belirtmek zorundadır.
 
3)İnceleme esnasında; kısa çalışma yaptırılacak işçilere ilişkin bilgiler, işveren tarafından T.İş Kurumuncabelirlenen, http://statik.iskur.gov.tr/tr/kisacalisma/kisacalisma/kisacalismabildirimlistesi.xls
adresinde yer alan formatta hazırlanarak, manyetik ortamda T. İş Kurumuna, yazılı olarak da Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişine teslim edilir.
 
Talebin Değerlendirilmesi:
 
1)İşverenin kısa çalışma talebi, öncelikle T. İş Kurumu tarafından sebep ve şekil yönünden değerlendirilir.
 
2)Genel ekonomik krizin varlığını, işçi ve işveren sendikaları konfederasyonlarının iddia etmesi veya bu yönde kuvvetli emarenin bulunması halinde, Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı duruma açıklık getirir.
 
3)Genel ekonomik krizin varlığına ilişkin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı tarafından duruma açıklık getirilmeden, genel ekonomik kriz gerekçesi ile yapılan başvurular ile zorlayıcı sebeplerle bağdaşmadığı halde, nakit darlığı, ödeme güçlüğü, pazar daralması ve stok artışı gibi sebeplere dayalı olarak yapıldığı tespit edilen başvurular T. İş Kurumu tarafından reddedilir.
 
4)Genel ekonomik kriz veya zorlayıcı sebeplerle yapılan başvuruların uygunluk tespiti Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı İş Müfettişleri tarafından ivedilikle yapılır. Talebin uygun bulunması halinde, Bakanlık İş Müfettişince düzenlenen rapor ve eki yazılı olarak T. İş Kurumuna gönderilir. İnceleme sonucu T. İş Kurumu tarafından işverene, işveren tarafından varsa toplu iş sözleşmesine taraf işçi sendikasına ve işyerinde yazılı olarak ilan edilmek suretiyle işçilere bildirilir.
 
Kısa Çalışma Ödeneğinden Yararlanma Koşulları:
 
1)İşçinin kısa çalışma ödeneğinden yararlanabilme şartları;
 
a) İşverenin kısa çalışma talebinin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca uygun bulunması.
 
b) İşçinin kısa çalışmanın başladığı tarihte, çalışma süreleri ve işsizlik sigortası primi ödeme gün sayısı bakımından işsizlik ödeneğine hak kazanmış olması.
 
c) Kısa çalışma ödeneği talebinde bulunması.
 
Kısa Çalışma Ödeneğinin Miktarı ve Ödenmesi:
 
1)Günlük kısa çalışma ödeneğinin miktarı, işsizlik ödeneğinin miktarı kadardır.
 
2)Kısa çalışma ödeneğinin süresi üç ayı aşmamak kaydıyla kısa çalışma süresi kadardır. Ödeneğin süresi; herhalde hak edilen işsizlik ödeneği süresini aşamaz. (İşsizlik Sigortası Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısı ile süre 6 aya, kısa çalışma ödenek miktarı ise %50 oranında artırılacaktır. Tasarının Şubat ayı içinde TBMM’ de görüşülüp Kanunlaşması ve yürürlüğe girmesi beklenmektedir .)
 
3)Kısa çalışma ödeneği, işyerinde uygulanan haftalık çalışma süresini tamamlayacak şekilde çalışılmayan süreler için verilir.
 
4)Kısa çalışma ödeneğinden yararlanan işçi, işsizlik sigortasından yararlanmak için öngörülen koşullar gerçekleşmeden işsiz kalırsa, kısa çalışma ödeneği aldığı süre düşüldükten sonra, daha önce hak ettiği işsizlik ödeneği süresini dolduruncaya kadar işsizlik ödeneğinden yararlanır. (İşsizlik Sigortası Kanunu İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun Tasarısına göre kısa çalışma ödeneği olarak yapılan ödemeler, başlangıçta belirlenen işsizlik ödeneği süresinden düşülmeyecektir.)
 
5)T. İş Kurumu birimi, işçilerin başvurusunu, izleyen ayın sonuna kadar sonuçlandırır. Kısa çalışma ödeneği, işçinin kendisine, aylık olarak her ayın sonunda ödenir.
 
6)Kısa çalışma ödeneği nafaka borçları dışında haciz veya başkasına devir veya temlik edilemez.
 
7)İşçinin kısa çalışma ödeneği aldığı süre için, 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu gereği ödenecek sigorta primi, İşsizlik Sigortası Fonu tarafından Sosyal Güvenlik Kurumuna aktarılır.
 
Kısa Çalışma Ödeneğinin Kesilmesi:
 
1)Kısa çalışma ödeneği alanların işe girmesi, yaşlılık aylığı almaya başlaması, herhangi bir sebeple silah altına alınması, herhangi bir kanundan doğan çalışma ödevi nedeniyle işinden ayrılması veya geçici iş göremezlik ödeneğinin başlaması halinde kısa çalışma ödeneği kesilir.
 
2)Kısa çalışma ödeneğinin kesildiği süre içerisinde sigorta primi ödenmez.
 
Kısa Çalışmanın Erken Sona Ermesi:
 
İşveren, ilan ettiği süreden önce, normal faaliyetine başlamaya karar vermesi halinde durumu; T. İş Kurumu birimine, varsa toplu iş sözleşmesi tarafı sendikaya ve işçilere altı işgünü önce yazılı olarak bildirmek zorundadır. Bildirimde belirtilen tarih itibariyle kısa çalışma sona erer.
 
Sonuç:
 
Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneği ülkemizde,özellikle ekonomik kriz dönemlerinde  ve /veya bu gerekçe ile  sıkça uygulanan “ücretsiz izin “uygulamasının değişik bir şeklidir.
 
Kısa çalışma ödeneğinden ekonomik krizden etkilenen işçi çalıştıran tüm işverenler, sektör ayrımı gözetmeksizin ve işçi sayısına bağlı kalmaksızın yararlanabilir.
 


________________________________________
[1]Kısa Çalışma ve Kısa Çalışma Ödeneğine ilişkin uygulama Yönetmeliği 13.01.2009 tarih,27109 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.
[2]Ayrıntılı Bilgi İçin Bakınız:Cumhur Sinan ÖZDEMİR-Soru ve Cevaplarla İş Kanunu Uygulama Rehberi (1250 Soru ve Cevap/3.Baskı) 2007 Haziran- Adalet Yayınevi

16 Şubat 2009
 
Cumhur Sinan Özdemir
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı
İş Müfettişi -Ankara
csnozdemir@gmail.com

Hiç yorum yok: