11 Eylül 2008 Perşembe

İdari Para Cezalarında Son Değişiklikler..

 I- GİRİŞ

 Sosyal güvenlik sistemimize ilişkin idari para cezaları 506 sayılı Kanun ile 1479 sayılı Kanun'da yer alan düzenlemeler ile yürütülmekte iken sosyal güvenlik sistemimizde yapılmakta olan reformlar doğrultusunda ceza sistemimizde de bazı değişiklikler yapma yoluna gidilmiştir. Amacı sosyal güvenliği yaygınlaştırmak ve bir düzen dahilinde yürütümünü sağlamak olan sosyal güvenlik uygulamalarına yönelik müeyyideler, 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinde idari para cezaları başlığı altında vücut bulmuştur ve bu hükümler 2008 Ekim ayı itibariyle yürürlüğe girecektir.

 

5510 sayılı Kanun'da idari para cezası uygulanmasını gerekli kılan fiillerden biri de sigortalı işe giriş bildirgesinin süresi içinde verilmemesi olarak gösterilmiştir. 506 sayılı Kanun'da bu fiile ilişkin olarak basit bir ceza sistemi öngörülmüşken 5510 sayılı Kanun ile birlikte üçlü bir ayrıma gidilerek ceza miktarları çeşitlendirilmiştir. Bu makalemizde öncelikle sigortalı işe giriş bildirgesinin hangi sürelerde Kurum'a verilmesi gerektiği hususları açıklanacak olup ardından da bu yükümlülüğün yerine getirilmemesi halinde ne gibi yaptırımların öngörüldüğü üzerinde durulacaktır. 

 

II- SİGORTALI İŞE GİRİŞ BİLDİRGESİ HANGİ SÜREDE KURUM'A VERİLMELİ?

 

A- REFORM ÖNCESİ DURUM

 

506 sayılı Kanun'un 9. maddesine göre; işveren çalıştıracağı kimseleri, işe başlatmadan önce örneği Kurum'ca hazırlanacak işe giriş bildirgeleriyle Kurum'a doğrudan bildirmekle veya bu belgeleri iadeli-taahhütlü olarak göndermekle yükümlüdür. İnşaat işyerlerinde işe başlatılacak kimseler için işe başlatıldığı gün Kurum'a veya iadeli-taahhütlü olarak postaya verilen işe giriş bildirgeleri ile Kurum'a ilk defa işyeri bildirgesi verilen işyerlerinde işe alınan işçiler için en geç bir ay içinde Kurum'a verilen veya iadeli taahhütlü olarak gönderilen işe giriş bildirgeleri de süresi içinde verilmiş sayılır.

Dışişleri Bakanlığı'nın sigortalı olarak yurt dışı göreve atanan personeli için işe giriş bildirgeleri ise, Kurum'a en geç üç ay içinde gönderilir.

Ayrıca Sosyal Sigorta İşlemleri Yönetmeliği'nin 66. maddesine göre, yabancı ülkelere sefer yapan ulaştırma araçlarına sefer esnasında alınarak çalıştırılana ait Sigortalı İşe Giriş Bildirgesi sigortalının işe giriş tarihinden itibaren bir ay içinde Kurum'a verilir.

 

B- REFORM SONRASI DURUM

 

5510 sayılı Kanun ile birlikte sigortalı işe giriş bildirgesinin hangi sürede verileceğine ilişkin küçük bazı değişiklikler öngörülmüştür.

İşverenler 5510 sayılı Kanun'un 4. maddenin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında sigortalı olarak çalıştırdıkları kişileri, sigortalılık başlangıç tarihinden önce, sigortalı işe giriş bildirgesi ile Kurum'a bildirmekle yükümlüdür. Ancak bu hususa ilişkin olarak reform öncesinde olduğu gibi bazı istisnai durumlar öngörülmüştür. Buna göre işveren tarafından sigortalı işe giriş bildirgesi;

i- İnşaat, balıkçılık ve tarım işyerlerinde işe başlatılacak sigortalılar için, en geç çalışmaya başlatıldığı gün,

ii- Yabancı ülkelere sefer yapan ulaştırma araçlarına sefer esnasında alınarak çalıştırılanlar ile Kurum'a ilk defa işyeri bildirgesi verilecek işyerlerinde; ilk defa sigortalı çalıştırmaya başlanılan tarihten itibaren bir ay içinde çalışmaya başlayan sigortalılar için, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren en geç söz konusu bir aylık sürenin dolduğu tarihe kadar,

iii- Kamu idarelerince istihdam edilen 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu'na göre işsizlik sigortasına tabi olmayan sözleşmeli personel ile kamu idarelerince yurt dışı görevde çalışmak üzere işe alınanların, çalışmaya başladıkları tarihten itibaren bir ay içinde

Kurum'a verilmesi halinde, sigortalılık başlangıcından önce bildirilmiş sayılır.

 

III- SİGORTALI İŞE GİRİŞ BİLDİRGESİNİN SÜRESİNDE VERİLMEMESİ HALİNDE UYGULANACAK İDARİ PARA CEZASI

 

A- REFORM ÖNCESİ DURUM

 

01.10.2008 tarihinde yürürlükten kalkacak olan 506 sayılı Kanun'da sigortalı işe giriş bildirgesinin yukarıda değinilen süreler içinde Kurum'a verilmemesi halinde tekdüze ve oldukça basit bir uygulama öngörülmekteydi. 506 sayılı Kanun'un 140/1-b bendine göre, sigortalı işe giriş bildirgesini yasal süresi içinde Kurum'a vermeyenlere, her bir sigortalı için aylık asgari ücret tutarında, bildirilmeyen sigortalıların çalışma izninin olmaması durumunda asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanması öngörülmüştür.

506 sayılı Kanun uygulamasında söz konusu bildirgenin işverence süresi dışında kendiliğince veya Kurum'un tespiti üzerine verilmesi halleri üzerinde durulmaksızın tek bir ceza öngörülmüş olup, sadece yabancı uyruklu çalışanlar için çalışma izni olmaması halinde işe giriş bildirgesi verilmemesi halinde normalden iki kat fazla ceza verilmesi öngörülmüştür.

 

B- REFORM SONRASI DURUM

 

1 Ekim 2008 tarihinde yürürlüğe girecek olan 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinde sigortalı işe giriş bildirgesinin süresinde verilmemesi haline yönelik olarak farklı cezalar öngörülmüştür.  Bu cezaları üç grupta incelememiz mümkündür.

 

1- İşe Giriş Bildirgesinin Süresi Dışında veya Belirlenen Usule Aykırı Şekilde Verilmesi Hali

 

Sigortalı işe giriş bildirgesini 5510 sayılı Kanun'da belirtilen süre içinde ya da Kurum'ca belirlenen şekle ve usûle uygun vermeyenler veya Kurum'ca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu hâlde anılan ortamda göndermeyenler hakkında her bir sigortalı için asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanır. Yani bir işveren sigortalı işe giriş bildirgesini süresi içinde Kurum'a vermez ve daha sonradan verir veya Kurum'ca belirlenen şekle ve usûle uygun vermez, Kurum'ca internet, elektronik veya benzeri ortamda göndermekle zorunlu tutulduğu hâlde anılan ortamda göndermezse 2008 yılında her bir sigortalı için ayrı ayrı 608,40 YTL idari para cezası uygulanmaktadır.

 

2- İşe Giriş Bildirgesinin Süresinde Verilmediğinin Kurum'ca Çeşitli Yollarla Öğrenilmesi Hali

 

İşe giriş bildirgesinin verilmediğinin,

- Mahkeme kararından,

- Kurum'un denetim ve kontrolle görevli memurlarınca yapılan tespitlerden,

- Diğer kamu idarelerinin denetim elemanlarının kendi mevzuatları gereğince yapacakları soruşturma, denetim ve incelemelerden,

- Bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan

alınan bilgi ve belgelerden anlaşılması halinde bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında her bir sigortalı için asgari ücretin iki katı tutarında idari para cezası uygulanacaktır.

Görüldüğü üzere yukarıda belirtilen dört halden herhangi birisi ile sigortalı işe giriş bildirgesinin verilmediği Kurum'ca tespit edilirse işveren hakkında 2008 yılında her bir sigortalı için ayrı ayrı 1.216,80 YTL idari para cezası uygulanacaktır.

 

3- Tekerrür Hali

 

İşyeri esas alınmak suretiyle bildirgenin verilmediğine ilişkin;

- Mahkemenin karar tarihinden,

- Kurum'un denetim ve kontrolle görevli memurlarının tespit tarihinden,

- Diğer kamu kurum ve kuruluşlarının denetim elemanlarının rapor tarihinden,

- Bankalar, döner sermayeli kuruluşlar, kamu idareleri ile kanunla kurulan kurum ve kuruluşlardan alınan bilgi veya belgelerin Kurum'a intikal tarihinden

itibaren bir yıl içinde Kurum'ca tekrar bildirge verilmediğinin anlaşılması halinde, bildirgeyi vermekle yükümlü olanlar hakkında bu defa her bir sigortalı için asgari ücretin beş katı tutarında idari para cezası uygulanır.

Tekerrür hali sadece Kurum'ca yapılan tespit halinde söz konusu olup, işverenin kendiliğinden süresi dışında verdiği işe giriş bildirgeleri veya usulüne uygun olmayan şekilde bildirgenin verilmesi hallerinde uygulanmamaktadır. Dolayısıyla tekerrür halinde işveren hakkında 2008 yılında her bir sigortalı için ayrı ayrı 3.042,00 YTL idari para cezası uygulanacaktır.

 

 IV- SONUÇ

 

5510 sayılı Kanun ile birlikte sigortalı işe giriş bildirgesinin süresi içinde Kurum'a verilmemesi hali için değişik ve oldukça ağır cezalar getirilmiştir. Buna göre özetle işverence süresi dışında kendiliğinden ve usule aykırı olarak işe giriş bildirgesinin verilmesi halinde her bir sigortalı için bir asgari ücret tutarında, Kurum'ca çeşitli yollarla işe giriş bildirgesinin süresinde verilmemesi halinde her bir sigortalı için iki asgari ücret tutarında ve Kurum'ca çeşitli yollarla işe giriş bildirgesinin süresinde verilmemesi halinin tekerrürü halinde her bir sigortalı için beş asgari ücret tutarında idari para cezası uygulanacaktır. Yeni düzenlemede ayrıca çalışma izni almadan çalışanlar ile normal çalışanlar arasındaki idari para cezasına yönelik ayrım da ortadan kaldırılmıştır.

 

Son olarak 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin ikinci fıkrasına göre; mahkeme kararına, Kurum veya diğer kamu idarelerinin denetim ve kontrolle görevlendirilmiş memurlarınca yapılan tespitlere ya da kamu idarelerinden alınan belgelere istinaden düzenlenenler hariç olmak üzere, işe giriş bildirgesinin yasal süresi geçtikten sonra ilgililerce kendiliklerinden verilmesi halinde, 5510 sayılı Kanun'un 102. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen cezalar % 50 oranında uygulanacaktır.

 

Yazar:MehmetBULUT*

 

Hiç yorum yok: