21 Eylül 2008 Pazar

Öfke yönetimi

Öfke yönetimi sorunu olanlar, anlık psikolojiyle ve kestirilebilir olmayan fevri hareketleriyle ünlüdür. Onlar öfkelerini yönetmez, öfkeleri onları yönetir. Bir tür ‘duygu durum bozukluğu’, duygusal otokontrol problemi yaşarlar.

Öfke kontrol sistemi, kişinin kendisi üzerindeki duygusal ve mantıklılık denetimini güçlendirip, olumsuz duygularını kontrol etme becerilerinin geliştirilmesidir.

Amaç, öfkeyi içine atmadan, başkalarına da saldırmadan, doğru bir şekilde kendisini ifade etmesidir. Öfke bir kendini ifade etme biçimidir. Öfkeli insanlar için ünlü psikolog Maslov “elinde sadece çekiç olan, her şeyi çivi olarak görür” der. Öfkeli insanların sorunu, bildikleri tek sorun çözme yolunun bağırmak olmasıdır.

Burada ilginç olan nokta, çok öfkeli erkeklerin aslında gizli bir depresyon yaşıyor olmasıdır.

Öfkeli insanlar (özellikle erkekler) aslında gizliden gizliye depresyon yaşayan kişilerdir.

Öfke bir maskeli depresyondur. Türk erkeklerinin agresifliği, aslında gizli bir depresyon ifadesidir. Depresyona giren insanların bazıları içine kapanarak, bazıları ise çevrelerine saldırarak depresyonunu yaşar. Genellikle erkekler ve maço kültürü agresyon ile depresyonu gizlemeye çalışır.

Öfke hayal kırıklığından doğar. Kişinin kendisine verdiği değer ile “piyasa değeri” (ona başkalarının verdiği değer) arasındaki fark açıldıkça, öfkenin derecesi yükselir. Eski gücünden düşme, güçlü bir öfkelendirici faktördür.

Cem Uzan’dan başka hangi politikacının öfke yönetimi eğitimine ihtiyacı var?

Bence Cem Uzan’dan sonra öfke yönetimi kursuna en çok ihtiyacı olan ikinci kişi başbakan Tayyip Erdoğan. Erdoğan bazen gerçekten öfkeleniyor, bazen de öfkeli taklidi yapıyor. Bazen öfkeliyi oynuyor. Çünkü kitlesine bir düşman göstermesi, grup iç birliğini artırıyor, başarısızlıkları gizliyor.

Erdoğanın sık sık kullandığı, “Öfke bir hitabet sanatıdır” cümlesi de Dale Carnegie’nin “Söz Söylemek ve İş Başarmak Sanatı” adlı kitabından bir alıntı. Türk halkı da öfkelileri sevdiği için siyasetçiler kontrolsüzce öfkelenebiliyorlar.

Rehber Cem Uzan'a nasıl bir program uygulanır?

Öfke yönetiminde yapılması gerekenler kişiye göre değişiyor. Öfkenin nedenlerine göre programın içeriği değişiyor. Hislerin kontrolü için duygusal disiplin, konuşma kontrolü için dil disiplini üzerine çalışılabilir. Öfkesini içine atmadan, kimseye hakaret etmeden kendini ifade etme becerileri üzerine çalışacaktır.

Öfke yönetimi için çeşitli bedensel teknikler ve zihinsel teknikler kullanılıyor. Bedensel tekniklerde meditasyondan masaja, açık havada yürümekten öfke azaltıcı yemek diyetlerine kadar çok sayıda yol kullanılıyor. Zihinsel tekniklerde ise, düşünceleri yeniden düzenleme teknikleri var. Öfke kontrol sisteminin temeli de bu, mantık gücünü kullanarak duygusal durumu kontrol etmektir.

Ana programın yanında yardımcı teknikler olarak neler yapılabilir?

Düşünce düzenleme teknikleriyle beraber “yardımcı teknikler” olarak rehber Cem Uzan'a şunları yaptırabilir.

1. Karşılaştığı olaylara ani tepkiler vermek yerine, içinden önce düşünüp, gerekirse birden beşe kadar sayıp, benim yerimde başka biri, mesela “Konfüçyüs bu durumda/benim yerimde olsaydı ne yapardı” diye düşünmesini isteyebilir. Rol modelli düşünme tepki kontrolü sağlayabilir.

2. Mizah seratonin salgısını artırarak kişiyi sakinleştirir. Bu nedenle rehber Cem Uzan'a Cem Yılmaz izletebilir!

3. Rehber ona içinden tekrarlaması için pozitif iç telkinler verebilir. "Başıma gelen olayları seçemeyebilirim, ama o olaylara nasıl tepki verebileceğimi kontrol edebilirim. Dünyayı değiştiremeyebilirim ama dünyamı değiştirebilirim!" gibi cümleleri içinden tekrarlamasını isteyebilir.

4. Rehber ona ofisindeki panosuna asması için bazı özdeyişler yazdırabilir. Bu sözlerden en ünlüsü Amerikalıların “huzur duası” dedikleri cümledir: “Tanrım bana değiştirebileceğim şeyleri değiştirebilecek cesareti, değiştiremeyeceğim şeyleri kabullenecek sabrı ve ikisini birbirinden ayıracak aklı ver!” Tabi bu bir reklam sloganı da olabilir: “Kontrolsüz güç güç değildir!”

5. Rehber, Cem Uzan'ın çevresindeki diğer insanlarla ilişkileriyle ilgili de önerilerde bulunabilir. Çevresindeki öfke provokatörü bazı insanlarla ilişkilerini gözden geçirmesini önerebilir.

6. Rehber, arabasında ve evde belirli süreyle sakinleştirici müzik dinlemesini önerebilir. SPA müziği gibi, klasik müzik gibi, sakinleştirici müzikler de sükunet yönetimi ve iç huzuru oluşturma araçlarından biridir.

Cem Uzan’a hangi kitapları okuması önerilebilir?

Mahkeme kararında Cem Uzan'ın okuyacağı kitapların türü belirtilmiş ama ismi belirtilmemiş durumda. Öfke terapisini destekleyecek psikoloji kitapları ile kişisel gelişim kitapları okuması öneriliyor. Rehber olarak atanacak kişi okuyabileceği kitapları listeleyip Cem Uzan’a sunmalı, Uzan da bu listeden seçim yapmalı. Sonrada okuduğu kitabın altını çizmesini isteyebilir. Altını çizdiği yerden uzanın psikolojik profilinin bazı ipuçlarını çıkarabilir. Kitap seçiminde uzanın psikolojik profili dikkate alınmalıdır.

Uzan için en iyi kitaplardan biri Marcus Aurelius’un “Kendime Düşünceler” adlı kitabı olabilir. Bu kitap eski bir Roma imparatorunun kendini iç huzura kavuşturma günlükleridir. Bu kitap Cem Uzan’ı nirvanaya ulaştıramasa da, yaklaştırabilir! Öfke monalitik mantık denilen, tek doğrucu dünya görüşüne sahip insanlarda sıklıkla görülür. Bu mantıktakiler dış dünya kafalarına uymayınca öfkelenirler. Monalitik mantığın kör noktalarını öğrenmek için Eric Hoffer’in “Kesin İnançlılar” adlı kitabı okutabilir. Dale Carnegie’nin “Üzülmeyi Bırak, Yaşamaya Bak” adlı kitaplarını da okutabilir. Daniel Goleman’ın "Duygusal Zeka” adlı kitabı da okutulabilir. Çünkü aşırı öfkelilerin duygusal zekası az gelişmiş oluyor. Larry King’in yazdığı, “Kiminle, Ne zaman, Nerede, Nasıl konuşmalı?” adlı kitap da öfke yönetimi için gerekli dil disiplinini sağlayabilir. Aile içindeki öfke yönetimi için Gary Chapman’ın “Beş Sevgi Dili” adlı kitabı okunabilir. Bir de öfkeli düşüncelerin sağlığa zararını azaltmak için Louise L. Hay’in “Düşünce Gücüyle Tedavi” kitabı okunabilir. Uzan, engellenmişlik hissinden kaynaklanan, başarısızlığın verdiği öfkeyi ortadan kaldırmak için de "Her Şey Seninle Başlar"ı okuyabilir. Son olarak, öfkenin psikolojik mekanizmasını öğrenmek için “ Ne Hissettiğiniz Kendinize Bağlı” adlı kitabı da okuyabilir.

 

Mümin Sekman

Hiç yorum yok: