12 Eylül 2008 Cuma

BIR BASARI HIKAYESI: KUBA'DA EGITIM

 

Egitim alaninda basarîli olmak bircok bireyin ve her ulkenin temel amaclari arasinda yer alir. Ulkemizde de dinledigimiz, okudugumuz, yasadigimiz bircok basari ornegi var. Okuma yazma seferberligi gibi. Size soz etmek istedigim ornek, pek anlatilmayan ve bilinmeyen bir ulkeden, Kuba’dan. Egitim alaninda Kuba’da neler yapildi? Iste, adim adim ilerlemenin oykusu.


Okuma Yazma Kampanyasi

1959 yilinda Kuba devrimi gerceklestiginde halkin %23.6’si okuma yazma bilmiyordu. 1961’de Kuba lideri Fidel Castro okuma yazma kampanyasini baslatti. Kampanyanin uc slogani vardi:

“ Her okuma yazma bilmeyene bir egitmen, her egitmene bir okuma yazma bilmeyen.”

“ Bilmiyorsan ogren, biliyorsan ogret.”

“Okumayi ogrenmek, yurumeyi ogrenmektir.”

Ev hanimlari, isciler, 11 yas ve ustu genclerden olusan 250 bin gonullu egitmen kampanyaya katildi. Yarisindan fazlasi kadin olan egitmenler, 10 gunluk bir egitimden sonra Alfabeyi Ogrenelim adli kitaplariyla birlikte egitmen eksikligi cekilen bolgelere yollandi. Gunduz koyluyle birlikte tarlada calisan egitmen, aksamlari kendisini agirlayan aileye okuma yazma ogretiyordu. Bir yillik cabanin sonucunda okuma yazma bilmeyenlerin orani % 3.9’a dustu. Ayrica kultur seviyesini yukseltmek icin gece kurslari acildi, aile ici okuma topluluklari olusturuldu.

Bu deneyimin isiginda okuma yazmayi ogretmek icin bir yontem gelistirildi: Yo si Puedo (Evet Basarabilirim). TV ve radyo konferansi seklinde yurutulen bu yontem, yetiskinlerin rakamlara asinaligini kullanarak sayilarla harfleri iliskilendiriyor. Kuba, bu basarisiyla UNESCO’dan 5 kez odul aldi. Bu yontem Kuba’da artik uygulanmiyor. Cunku Kuba’da okuryazar olmayan kimse kalmadi. Yo si Puedo, basta Latin Amerika olmak uzere 20 ulkede uygulaniyor. Sadece Venezuella’da 1,5 milyon kisi bu yontem sayesinde okuma yazma ogrendi.

Kuba Egitiminin Ilkeleri

Kuba’yi egitimde basariya ulastiran ilkeler neler? 5 temel ilke var:

1. Egitimin Hak Olmasi: Yas, cinsiyet, irk, din ve yerlesim yeri ayrimi yapilmaksizin herkes egitim hakkindan esit olarak yararlanabilir.

2. Ogrenim ve Isin Butunselligi: Bu temel ilke, teoriyle pratigi, okulla hayati, egitimle uretimi birbiriyle bagdastirmayi ifade ediyor. Fidel Castro’nun acikladigi gibi “Kimse karada yuzmeyi, denizde de yurumeyi ogrenemez”.

3. Farkli Ilgi Alanlarina Duyarlilik ve Egitimin Butunselligi: Her bir ogrencinin ozelligine, ilgisine ve yetenegine gore ihtiyac duydugu egitimini saglamak.

4. Toplumun Demokratik Katilimi: Halk, egitime iliskin karar surecine ve nitelik denetim surecine katilir.

5. Parasiz Egitim: Egitimin her seviyesinde tum okul malzemeleri, giysiler ve beslenme ucretsiz olarak saglaniyor.

Ilkelerin Uygulanmasi

Bu ilkeler nasil yasama gecirilebildi? Pek cok ornek vermek mumkun. Okul oncesinden yetiskin egitimine cok sayida egitim kurumu var. Kuba’da okullasma orani % 98.

Okul oncesi egitimde, 45 gunlukten 5 yasina kadar cocuklari alan 1.160 cocuk bakim/egitim merkezi var.

Fiziki veya zeka engelli cocuklar icin ozel egitim kurumlari bulunuyor.

Ilkogretimde ogretmen basina dusen ogrenci sayisi 11.

Temel orta ogretimde siniflarda bir ogretmene 15 ogrenci dusuyor.

Toplam universite sayisi 49. Universitelere bagli arastirma merkezi sayisi 73. 300 mastir, 140 doktora programi var. Yuksek Ogrenim Bakanligi’nca 35 bilimsel dergi yayimlaniyor.

Herhangi bir nedenle egitim disinda kalan 1.000’den fazla 17-29 yas arasi genc, haftada 4 gun, 3 saat universiteye hazirlik ya da meslek edindirme programlarina devam ediyor.

Ogretmen olmak isteyen calisanlar icin egitim enstitulerinde 6 yiilik ozel bir program uygulaniyor.

Gelelim en onemli ilke olarak gorulen ogrenimle isin butunselligi ilkesine.

Ilkogretimden itibaren ogrenciler, okulda ve bulunduklari bolgede bazi sorumluluklar ustleniyor. Yasa bagli olarak bu sorumluluk; okul temizligi, tarlada ya da fabrikada calismak olabiliyor. Sosyal sorumluluklar da onemseniyor. Ogrenciler, kasirgaya karsi koruyucu onlemlerin gelistirilmesi, ders kitaplarinin onariimasi gibi proje ve kampanyalarda yer aliyor.

Farkli ilgi alanlarina duyarlilik ilkesi kendini ozellikle sanat egitiminde gosteriyor.

Cocuklar, okul oncesi egitimden itibaren sanata ozendiriliyor. Her hafta derslerden sonra 6 saat sanat calismasi yapiliyor. Ayrica Kultur Merkezlerinde muzik, dans, drama gibi alanlarda egitim veriliyor.

Ogrencilerin orgutlenmesine de onem veriliyor. Ilkogretimden universiteye her okulda, secilen sinif temsilcileri duzenli toplantilar yapiyor. Bu toplantilarda, ogretmenlerin verdigi odevlerden, ogle yemeklerine kadar her sey tartisiliyor. Kararlastirilan degisiklik onerileri ogretmenlere iletiliyor. Tum ogrenci orgutleri delegelerini secerek ulusal duzeyde yapilan kongrelere yolluyor. Kongrelerden cikan oneri ve projeler dogrudan Ulusal Meclis’e ve Egitim Bakanligi’na goturuluyor.

Ogrenme Yontemleri

Arastirmacilarin ( G. Coe ve J. L. McConnell) gozlemlerine gore ilkogretim okullarinda, okuma yazma seferberliginde gelistirilen ogrenme yontemi kullaniliyor:

1. Cocuklar once kitaptaki resimleri inceleyip tartisiyor.

2. Ogretmen metni yuksek sesle okuyor, cocuklar tekrar ediyor ve ogretmenin metin hakkinda sordugu sorulari cevaplandiriyorlar. Sonra her cocuk metnin bir bolumunu yuksek sesle okuyor. Arkadaslari tarafindan nasil okudugu degerlendiriliyor ve hatalari duzeltiliyor.

3. Son olarak cocuklar metnin bazi bolumlerini defterlerine yaziyor.

Boylece gorsel, isitsel ve dokunsal yonlerini ayni anda gelistirebiliyorlar. UNESCO'ya gore Kubali cocuklarin matematik ve dil bilgisi becerisi, Avrupali, ABD'li ve Japon yasitlarindan daha yuksek.

Bu iki arastirmacinin sozleriyle “Kuba yuzleri gulen, ayaklari dans eden, zihinleri gelisen, kitap hediyesine oyuncak hediyesi kadar sevinen cocuklarin ulkesi. Onlar, ailelerinin ve ulkelerinin gelecegi. Onlar sayesinde Kuba gelismeye devam edecek”. Kuba egitim sisteminin amacini cok iyi anlatan su sozler de Fidel Castro’ya ait: “Bugun biz, kendi ozgur irademizle, Kubalilarin insa etmeye karar verdigi toplum tipinde, tum insanlarin moral ve sosyal ihtiyaclarini karsilayan, kendisine saygisini kazandiran, daha da esit, tamamiyla adil bir egitim sisteminin nasil olmasi gerektigini ve bunun nasil yapilacagini arastiriyoruz.”

Gaye Dincel
gaye@elmayayinevi.com

Kaynaklar
Vassaf, Gunduz. “Koza Icinde Kuba”. Radikal 23 Temmuz 2003.

 “Kuba’da Egitimin Gercekleri”. Sol 18 Subat 2007.
Coe, G. ve J. L. McConnell. “Kuba'da Cocuklar: Egitim Politikasi ve Ilkokul Oncesi Egitim”. Cev. www.sendika.org. 20 Haziran 2005. http://www.sendika.org/yazi.php?yazi_no=2747
Unal, Prof. Dr. Isil ve Dr. Seckin Ozsoy. “Kuba’da Egitim: Devrim Icinde Devrim". 24 Kasim 2007. http://www.sendika.org/yazi.php?yazi_no=14246

 

Hiç yorum yok: