26 Haziran 2008 Perşembe

İLK ÖNCE ASGARİ GEÇİM İNDİRİMİNİ ÖDEYECEK

TEŞVİK YASASINDAN FAYDALANAN İŞYERLERİNDE ÇALIŞANLARIN ASGARİ GEÇİM İNDİRİMİ ÖDENMESİ SORUNU ÇÖZÜLDÜ: "İŞVEREN İLK ÖNCE ASGARİ GEÇİM İNDİRİMİNİ ÖDEYECEK"

 

5615 sayılı Gelir Vergisi Kanunu ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun (1) ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu’nun, “Ücretlilerde Vergi İndirimini” düzenleyen mükerrer 121. maddesi yürürlükten kaldırılmış, 32.maddesi ise yeniden düzenlenerek çalışanların elde ettikleri ücret gelirlerine uygulanmak üzere Asgari Geçim İndirimi uygulaması getirilmiştir.

 

5084 sayılı “Yatırımların ve İstihdamın Teşviki İle Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”  (2) ise 2004 yılında yürürlüğe girmiştir.  

 

01.01.2008 tarihinden itibaren 5615 ve 5084 sayılı her iki Kanunda uygulanmaya başlamıştır. Hangi Kanunun öncelikle uygulanacağı yönünde açıklayıcı bir düzenleme olmadığı için uygulamada tereddütler oluşmuş, 5084 sayılı Kanun kapsamında gelir vergisi stopajı teşvikinden yararlanan işverenlerce istihdam edilen ücretlilerin asgari geçim indirimi karşısındaki durumunun ne olacağına ilişkin süreç içinde çok sayıda e-mail ve telefon ile soru yöneltilmiştir.Asgari Geçim İndirimi uygulamasının 5084 sayılı Kanuna göre yeni düzenleme olması nedeniyle öncelikle Asgari Geçim İndiriminin uygulanması gerektiğini şifahi kanaatim olarak belirtmiştim.

 

Bu sorun 5766 sayılı “Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanunda ve Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun”  (3) ile çözüldü.

 

5766 sayılı Kanunun 8.maddesi ile 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununa Geçici 73.madde eklenmiştir. (4) Aynı Kanunun 27.maddesi gereği 8.madde 01.01.2008 tarihinden geçerli olmak üzere uygulanacaktır. (5)

 

Bu düzenleme ile tereddütler giderilmiştir. 01.01.2008’den itibaren ücretlerden kesilen vergiler için ilk önce asgari geçim indirimi uygulanacak, kalan tutar teşvikten yararlandırılacaktır.

 

Maliye Bakanlığı uygulama esaslarını 24.06.2008 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan tebliğ ile belirlemiştir. (6)

 

Uygulama Esasları

 

1. Asgari geçim indirimi tutarı yapılan düzenleme uyarınca ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisinden öncelikle mahsup edilecektir.Asgari geçim indirimi mahsubu yapıldıktan sonra kalan gelir vergisi tutarı işveren tarafından terkin edilecek tutar olacaktır.

 

2. Yasa hükmü 01.01.2008 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe girmiştir.

 

3. 2008 Ocak-Nisan dönemleri için mükelleflerin yapacakları düzeltme işlemi sonucu 5084 sayılı Kanun kapsamında terkine konu edilen tutarların terkin kapsamından çıkartılarak asgari geçim indirimi mahsubuna dönüştürülmesi suretiyle hak sahibi ücretlilere ödenecektir.

 

4. Düzeltme işlemi ilgili dönemlerin tahakkuk tutarlarını etkilemeyeceğinden bu dönemlere ilişkin düzeltme beyannamesi verilmeyecektir.

 

5. İşverenler tarafından 01.01.2008 tarihinden itibaren işçilere ait asgari geçim indirimi tutarı; ödenmesi gereken asgari geçim indirimi tutarı, ödenen tutar ve ödenecek fark tutar olarak tespit edilerek fark tutarların hak sahiplerine ödendiğine ilişkin ilgililerin imzasını taşıyan bir bordro düzenlenecektir.

 

6, Aylık dönemler itibarıyla düzenlenecek bordro istenildiğinde ibraz edilmek üzere "Asgari geçim indirimi bordrosu" ekinde saklanacaktır.

 

7. Geçmiş döneme ilişkin asgari geçim indirimi tutarları, ilgili aydaki ücrete ilave olarak bir defada hak sahiplerine ödenebileceği gibi 31.12.2008 tarihine kadar eşit tutarlar halinde de ödenebilecektir.

 

Sonuç

 

01.01.2008’den itibaren ücretlerden kesilen vergiler için ilk önce asgari geçim indirimi uygulanacak, kalan tutar teşvikten yararlandırılacaktır. Yasal düzenleme gereği teşvik yasasından faydalanan işyerlerinde çalışan işçilere geriye dönük ödenmeyen asgari geçim indirimleri ödenecektir.

 

Çok sayıda işçinin çalıştığı işyerlerinde geriye yönelik ödeme işveren açısından ciddi bir maliyet unsuru olarak görülebileceğinden ödenmeme yöntemleri tercih edilebilecektir.

 

Asgari Geçim İndiriminin ödenmemesi kanaatimce işçi açısından İş Kanunu’nun, 24/II-e maddesi gereğince haklı nedenle derhal fesih sebebidir. Bu durumdaki işçi iş sözleşmesini tek taraflı sona erdirip, ücret ve benzeri haklarını (kıdem tazminatı, yıllık izin ücreti, fazla çalışma vb.) işyerinden talep edebilecektir.

 

Asgari Geçim İndirimi ödenmeyen işçilerin Maliye Bakanlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığına şikayeti halinde ise işverenlere ceza uygulanacaktır.

 

Dip Notlar

 

(1) 04.04.2007 tarih, 26483 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

 

(2) 5084 sayılı Kanun 29.01.2004 tarihinde TBMM’de kabul edilmiş, 06.02.2004 tarih, 25365 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

 

(3) 5766 sayılı Kanun 04.06.2008 tarihinde TBMM’de kabul edilmiş, 06.06.2008 tarih, 26898 (mükerrer) sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.

 

(4) Geçici Madde 73-(1) 29/1/2004 tarihli ve 5084 sayılı Yatırımların ve İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanunun 3 üncü maddesi kapsamında gelir vergisi stopajı teşviki uygulanan ücretlerin vergilendirilmesinde, öncelikle Kanunun 32 nci maddesinde yer alan asgari geçim indirimi dikkate alınır.(2) Bu madde hükümlerinin uygulanmasına ilişkin esas ve usulleri belirlemeye Maliye Bakanlığı yetkilidir.”

 

(5) 27.madde (c)… 193 sayılı Kanuna eklenen geçici 73. hükmü 01.01.2008 tarihinden geçerli olmak üzere yayımı tarihinde,

 

(6) Gelir Vergisi Genel Tebliği (Seri No:267) 24.06.2008 tarih, 26916 sayılı Resmi Gazetede yayımlanmıştır.  

 

25 Haziran 2008

 

Cumhur Sinan Özdemir

Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı

İş Müfettişi -Ankara

csnozdemir@gmail.com

 

Hiç yorum yok: