13 Haziran 2008 Cuma

İŞÇİ ÜCRETLERİNİN BANKALAR ARACILIĞIYLA ÖDENMESİNE DAİR YENİ DÜZENLEMELER

İŞÇİ ÜCRETLERİNİN BANKALAR ARACILIĞIYLA ÖDENMESİNE DAİR YENİ DÜZENLEMELER



Yazar: Sinan BİNBİR*

Yaklaşım Dergisi/ Haziran 2008 / Sayı: 186 ' den alıntıdır





I- GİRİŞ

Kabul tarihi 17.04.2008 ve Kanun numarası 5754 olarak belirlenen “Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu İle Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun”[1] ile İş Kanunlarında belirtilen ücretlerin ödenme şekline ilişkin bazı zorunlu uygulamalar öngörülmektedir. 5510 sayılı Kanun’da değişiklik yapılması amacıyla düzenlenen kanunun ekinde ayrıca ilgili bazı kanunlarda da değişiklik yapılmaktadır. Borçlar Kanunu, Basın İş Kanunu, Deniz İş Kanunu ve İş Kanunu’nda ücretin açıklandığı maddelerde bazı değişiklikler yapılmaktadır. Sosyal güvenliğin bir boyutu olan ve doğrudan sistemi ilgilendiren kayıt dışı ekonomi ve kayıt dışı istihdamla mücadele kapsamında ücretin bankalar aracılığıyla ödenmesine ilişkin birtakım zorunluluklar getirilmektedir. Aşağıdaki çalışmada İş Kanunlarında yapılan değişiklik hükümleri ve işverenlere getirdiği yeni zorunluluklar incelenecek ve değerlendirilecektir.

II- MEVCUT İŞ KANUNLARINDA ÜCRETİN ÖDENME ŞEKLİ

İşçilere, gazetecilere ve gemi adamlarına ödenecek ücrete ilişkin hükümler aşağıda özet olarak açıklanmaktadır:

818 sayılı Borçlar Kanunu’nun iş sahibinin borçları başlığı altında 323. maddede mealen; ücretin işveren tarafından, işçiyle yapılan anlaşma çerçevesinde ya da kendisinin bağlı bulunduğu genel sözleşmede tespit edildiği şeklide ödemekle zorunlu olduğunu ifade etmektedir.

4857 sayılı İş Kanunu’nun “Ücret ve Ücretin Ödenmesi” başlıklı 32. maddesinde ücret; bir kimseye bir iş karşılığında işveren veya üçüncü kişiler tarafından sağlanan ve para ile ödenen tutar olarak açıklanarak, ücretin kural olarak, Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödeneceği, yabancı para olarak kararlaştırılmış ise ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödenebileceği ifade edilmektedir. Ayrıca; meyhane ve benzeri eğlence yerleri ve perakende mal satan dükkan ve mağazalarda, buralarda çalışanlar hariç, ücret ödemesinin yapılamayacağı belirtilmektedir.

Aynı Kanun’un 37. maddesinde ise; ücret ödemesinin, günü ve ilişkin olduğu dönem, fazla çalışma, hafta tatili, bayram ve genel tatil ücretleri gibi asıl ücrete yapılan her çeşit eklemeler tutarının ve vergi, sigorta primi, avans mahsubu, nafaka ve icra gibi her çeşit kesintilerin ayrı ayrı gösterildiği ücret hesap pusulalarının işverenlikçe işçiye her ücret ödeme döneminde verilmesi gerektiği belirtilmektedir. İşverenin, ister işyerinde ister banka aracılığıyla yaptığı ödemelerde ücret hesabını gösterir imzalı veya işyerinin özel işaretini taşıyan ve ücret bordrosunun dışındaki bu pusulaları vermesi zorunludur.

5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun’un (Basın İş Kanunu) ücrete ilişkin 14. maddesinde de; gazeteci ile gazete sahibi (işveren) arasında kararlaştırılan ücretin her ay peşin olarak ödeneceği ve ilave ücretlerin sigorta priminin ödenmesinin zorunlu olduğundan bahsedilmektedir.

854 sayılı Deniz İş Kanunu’nda iş sözleşmelerinin yazılı yapılması zorunlu bulunmaktadır. Bu sözleşmelerde hangi hükümlerin yer alması gerektiği de 6. maddesinde sayılmaktadır. Bu hükümler içerisinde; işveren ile gemiadamı arasında kararlaştırılan ücretin esası ve miktarı ile ücretin ödeme zamanı ve yeri de bulunmaktadır. Yine 29. maddesinde ücreti; gemiadamına işi karşılığında işveren veya işveren vekili tarafından nakden ödenen meblağ olarak tanımlamakta ve ücretin gemiadamına iş sözleşmesinde gösterilen yer ve devrelerde tam olarak ödenmesinin zorunlu olduğundan bahsedilmektedir. Yine ücrete ilişkin idari para cezaları da 51. maddesinde yer almaktadır.

Görüleceği üzere; ücretin tanımı yukarıdaki Kanunlarda hüküm altına alınmışken ücretin ödenme şekline ilişkin hükümler ise sınırlı bulunmaktadır. İş Kanunu’nda ücretin her ne kadar banka aracılığıyla ödeneceğinden bahsedilmekte ise de bunun bir zorunluluk olmadığı açıktır. Ancak uygulamada banka aracılığıyla ödenen ücretler ilişkin ücret hesap pusulalarının verilip verilmeyeceği konusundaki duraksamalardan dolayı konu yeni İş Kanunu’nda hüküm altına alınarak bu tür ödemelerde de pusulaların verilmesi gerektiği hüküm altına almıştır. Yine ücretin ödeme yeri konusunda sınırlı olarak; meyhane ve benzeri eğlence yerleri ve perakende mal satan dükkan ve mağazalarda (buralarda çalışanlar hariç) ücret ödemesinin yapılamayacağını açıklamıştır.

Basın İş Kanunu’nda ücret ödemelerinin şekline ilişkin olarak bir şart bulunmamakla birlikte Deniz İş Kanunu’nda, ücretin gemiadamına iş sözleşmesinde gösterilen yer ve devrelerde tam olarak ödenmesinin zorunlu olduğundan bahsedilerek ücretin ödeme şekline ilişkin bir şart koşulmaktadır.

Bahsi geçen ücret ödeme şekillerindeki açıklamaların niteliği itibariyle; kayıtdışılıkla doğrudan ilgisi bulunmamaktadır. Yalnızca işçinin veya gemiadamının ücretinin nerede ödeneceğine dair bir açıklama yapılmış bunun dışında banka aracılığıyla da ödenebileceğinden bahsedilmiştir.

III- YENİ GETİRİLEN HÜKÜMLERLE ÜCRETİN ÖDEME ŞEKLİ

5510 sayılı Kanun’da değişiklik yapılmasına ilişkin Kanunla birlikte kayıtdışılıkla mücadele kapsamında İş Kanunlarında bazı değişiklikler yapılmış ve yeni hükümler getirilmiştir. Söz konusu hükümler aşağıda sıralanmaktadır:

A- BORÇLAR KANUNU’NDAKİ DEĞİŞİKLİK

5754 sayılı Kanun’un 82. maddesiyle 818 sayılı Borçlar Kanunu’nun 323. maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve maddeye birinci fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“İş sahibi mukavele edilen yahut adet olan yahut kendisinin bağlı bulunduğu umumi mukavelede tespit olunan ücreti tediye ile mükelleftir. Çalıştırılan işçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan o ay içinde ödenenlerin özel olarak açılan banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesi hususunda; tabi olduğu vergi mükellefiyeti türü, işletme büyüklüğü, çalıştırdığı işçi sayısı, işyerinin bulunduğu il ve benzeri gibi unsurları dikkate alarak iş sahiplerini zorunlu tutmaya, banka hesabına yatırılacak ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın, brüt ya da kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net miktar üzerinden olup olmayacağını belirlemeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı’ndan sorumlu Devlet Bakanlığı müştereken yetkilidir. Çalıştırdığı işçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna tabi tutulan iş sahipleri, işçilerinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları dışında ödeyemezler.

İşçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaklarının özel olarak açılan banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesine ilişkin diğer usul ve esaslar anılan bakanlıklarca müştereken çıkarılacak Yönetmelikle düzenlenir.”

B- BASIN İŞ KANUNU’NDAKİ DEĞİŞİKLİK

5754 sayılı Kanun’un 83. maddesiyle Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun’un 14. maddesinin birinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Kararlaştırılan ücret, her ay peşin olarak ödenir. İlave ücretlerin sigorta primlerinin ödenmesi mecburidir. Çalıştırılan gazetecinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesi hususunda; tabi olduğu vergi mükellefiyeti türü, işletme büyüklüğü, çalıştırdığı gazeteci sayısı, işyerinin bulunduğu il ve benzeri gibi unsurları dikkate alarak işverenleri zorunlu tutmaya, banka hesabına yatırılacak ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın, brüt ya da kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net miktar üzerinden olup olmayacağını belirlemeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı’ndan sorumlu Devlet Bakanlığı müştereken yetkilidir. Çalıştırdığı gazetecilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna tabi tutulan işverenler, gazetecilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaklarını özel olarak açılan banka hesapları dışında ödeyemezler. Gazetecinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaklarının özel olarak açılan banka hesaplarına yatırılmak suretiyle ödenmesine ilişkin diğer usul ve esaslar anılan bakanlıklarca müştereken çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”

Yine Basın İş Kanunu’nun ceza hükümlerini içeren 27. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan “zamanında ödemeyen” ibaresinden sonra gelmek üzere “veya gazetecinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını zorunlu tutulduğu halde özel olarak açılan banka hesabına yatırılmaksızın ödenmesi durumunda, her bir gazeteci için,” ibaresi eklenerek buna aykırılık halinde işverene birmilyarikiyüzmilyon lira idarî para cezası verileceği hüküm altına alınmıştır.

C- DENİZ İŞ KANUNU’NDAKİ DEĞİŞİKLİK

5754 sayılı Kanun’un 85. maddesiyle 854 sayılı Deniz İş Kanunu’nun 6. maddesinin birinci fıkrasının (9) numaralı bendindeki “yeri” ibaresinden sonra gelmek üzere, “ile zorunlu tutulan işverenler için gemiadamının ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının ödeneceği banka özel hesap numarası” şeklinde değiştirilmiştir.

Ayrıca Deniş İş Kanunu’nun 29. maddesinin birinci fıkrası ve ikinci fıkraları aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak gemiadamına işi karşılığında işveren veya işveren vekili tarafından ödenen bir meblağdır. Çalıştırılan gemiadamına ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın özel olarak açılan banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesi hususunda; tabi olduğu vergi mükellefiyeti türü, işletme büyüklüğü, çalıştırdığı gemiadamı sayısı, işyerinin bulunduğu il ve benzeri gibi unsurları dikkate alarak işverenleri veya işveren vekillerini zorunlu tutmaya, banka hesabına yatırılacak ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın, brüt ya da kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net miktar üzerinden olup olmayacağını belirlemeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı’ndan sorumlu Devlet Bakanlığı müştereken yetkilidir. Çalıştırdığı gemiadamlarının ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna tabi tutulan işverenler veya işveren vekilleri, gemiadamlarının ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları dışında ödeyemezler. Gemiadamlarının ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan banka hesaplarına yatırılmak suretiyle ödenmesine ilişkin diğer usul ve esaslar anılan bakanlıklarca müştereken çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.

Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakın, gemi adamına hizmet akdinde gösterilen yer ve devrelerde tam olarak ödenmesi, işverenler ile işveren vekillerinin birinci fıkra uyarınca zorunlu tutulduğu durumlarda ise özel olarak açılan banka hesabına yatırılması mecburidir.”

Yine bahsi geçen Kanun’un ceza hükümlerinin yer aldığı 51. maddesinin son fıkrasından önce gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir. “Gemi-adamının ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını zorunlu tutulduğu halde özel olarak açılan banka hesabına yatırmayan işveren, işveren vekili hakkında, bu durumda olan her gemiadamı için bin iki yüz Yeni Türk Lirası idari para cezası verilir.” Böylece açıklanan uygulamaya aykırılık halinde idari para cezası öngörülmüştür.

D- İŞ KANUNU’NDAKİ DEĞİŞİKLİK

5754 sayılı Kanun’un 86. maddesiyle 4857 sayılı İş Kanunu’nun ücrete ilişkin 32. maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve bu fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkralar eklenmiştir.

“Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak kural olarak, Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir. Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak, yabancı para olarak kararlaştırılmış ise ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödeme yapılabilir. Çalıştırılan işçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesi hususunda; tabi olduğu vergi mükellefiyeti türü, işletme büyüklüğü, çalıştırdığı işçi sayısı, işyerinin bulunduğu il ve benzeri gibi unsurları dikkate alarak işverenleri veya üçüncü kişileri zorunlu tutmaya, banka hesabına yatırılacak ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının, brüt ya da kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net miktar üzerinden olup olmayacağını belirlemeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı’ndan sorumlu Devlet Bakanlığı müştereken yetkilidir. Çalıştırdığı işçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna tabi tutulan işverenler veya üçüncü kişiler, işçilerinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaklarını özel olarak açılan banka hesapları dışında ödeyemezler.

İşçinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan banka hesaplarına yatırılmak suretiyle ödenmesine ilişkin diğer usul ve esaslar anılan bakanlıklarca müştereken çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”

Ayrıca ücrete dair idari para cezasının düzenlendiği 102. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“a) 32. maddesinde belirtilen ücret ile işçinin bu Kanun’dan veya toplu iş sözleşmesinden veya iş sözleşmesinden doğan ücret ödemelerini süresi içinde kasten ödemeyen veya eksik ödeyen, 39. maddesinde belirtilen komisyonun belirlediği asgari ücreti işçiye ödemeyen veya noksan ödeyen, ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını zorunlu tutulduğu halde özel olarak açılan banka hesabına ödemeyen işveren, işveren vekili ve üçüncü kişiye bu durumda olan her işçi ve her ay için yüz Yeni Türk Lirası, idari para cezası ,”

E- BANKACILIK KANUNU’NDAKİ DEĞİŞİKLİK

Adı geçen Değişiklik Kanunu’nun 88. maddesiyle Bankacılık Kanunu’nun 73. maddesinin üçüncü fıkrasının sonuna da aşağıdaki cümle eklenmiştir.

“22.04.1926 tarih ve 818 sayılı Borçlar Kanunu, 13.06.1952 tarih ve 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun, 20.04.1967 tarih ve 854 sayılı Deniz İş Kanunu ile 22.05.2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında çalıştırılan işçi, gemiadamı ve gazetecinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikte her çeşit istihkak ödemelerinin özel olarak açılan banka hesabına yapılması halinde, bu hesaplara ilişkin bilgi ve belgelerin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı ile bunlara bağlı kurum ve kuruluşlara verilmesi sırrın ifşaı sayılmaz. Bu bilgi ve belgelerin verilmesine ilişkin usul ve esaslar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı, Hazine Müsteşarlığı’ndan sorumlu Devlet Bakanlığı ile Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu’nca belirlenir.”

IV- SONUÇ VE DEĞERLENDİRME

Yukarıda ayrıntılı olarak açıklandığı üzere; İş Kanunlarındaki ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakların ödeme şekline ilişkin birtakım değişiklikler getirilmektedir. Kanun koyucu, sosyal güvenlik sisteminin boyutlarından birini oluşturan ve sistemin işlemesinde ters orantılı olarak çalışan kayıtdışılıkla mücadele kapsamında bir düzenleme amaçlanmaktadır. Kayıtdışılığın türlerinden birisi de; işçilere (gazetecilere, gemi-adamlarına) ödenen reel ve daha yüksek olan ücretler yerine yasal olarak alt sınırı oluşturan asgari ücret üzerinden bordrolara ücretlerin yansıtılması vergi ve sigorta primi kaybına (kaçağına) yol açılmasıdır. İdarenin, İş Kanunlarındaki ücretin ödeme şekline bir müdahalesiyle ücretlerin bankalar vasıtasıyla işçilere ödenmesinin sağlanarak gerçek ücretlerin daha kolay bir şekilde denetim ve kontrol altına alınmasının sağlanması amaçlanmakta ve kayıtdışılıkla mücadele öngörülmektedir.

Kanunlarda yapılan değişiklik hükümleri hemen hemen aynı içeriktedir. Buna göre, belirli kriterleri sağlayan işverenliklerin, işçilere ödenecek ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan banka hesabına yatırılmak suretiyle ödeme zorunluluğu getirilmektedir. Çalıştırdığı işçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna tabi tutulan işverenler veya üçüncü kişiler, işçilerinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaklarını özel olarak açılan banka hesapları dışında ödeyemeyeceklerdir. Kriterler ise genel olarak; işverenliğin tabi olduğu vergi mükellefiyetinin türü, işletme büyüklüğü, çalıştırdığı işçi sayısı, işyerinin bulunduğu il ve benzeri gibi unsurlar olarak sıralanmaktadır. Açıklanan kriterlerin de çıkarılacak bir yönetmelikle belirleneceği, söz konusu yönetmeliğin Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığı’ndan sorumlu Devlet Bakanlığı tarafından müştereken düzenleneceği açıklanmaktadır. Yönetmelikte ayrıca; işverenleri veya üçüncü kişileri zorunlu tutmaya, banka hesabına yatırılacak ücret, prim vs.nin, brüt ya da kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net miktar üzerinden olup olmayacağını belirleme yetkisi de aynı bakanlıklara verilmektedir.

Kayıtdışılıkla mücadele kapsamında alt komisyonda getirilen değişiklikten beklentilerin fazla olduğu anlaşılmaktadır. Ancak uygulamada genel olarak, orta ve büyük ölçekteki işverenlikler işçilerine bankalar vasıtasıyla ücretleri ödemekte ve bu ücretler de bordrolara yansıtılmaktadır. Küçük ölçekli işletmelerde ise gerçek ücretler yerine asgari ücretler ödenerek işlemler bunun üzerinden yapılmaktadır. İşverenlikler işçilere yaptıkları ödemeler karşılığında ücret bordrolarına işçilerin imzalarını almaktadır. Gerek iş mahkemeleri ve Yüksek Yargı da, ihtirazi kayıt bulunmayan ve işçilerin imzasını taşıyan bordroları esas almakta ancak bunların yazılı bir delille ortadan kaldırılabileceğini kabul etmektedir. Görüleceği üzere, sorun orta ve büyük işletmelerden ziyade küçük ölçekli işletmelerdedir. Ancak Kanunlarda yapılan değişikliklerden de anlaşılacağı üzere bankalar aracılığıyla ücretlerin ödenmesi zorunluluğu küçük işletmeleri kapsamayacaktır. Bütün bunların dışında getirilen değişiklikten sonar, işverenliklerin bankalara ücretleri yasal asgari ücret üzerinden yatıracağı geriye kalan miktarı da elden ödeyebileceği konusunda nasıl bir önlemin geliştirileceği cevapsız bulunmaktadır. Yapılan açıklamalarda işçilerin bankalara yatan miktar dışında kalan ücreti işverenliklerden yasal olarak talep edebilecekleri açıklanmıştır. Ancak bunun da ispatının nasıl yapılacağı açık değildir. İşçi, mevcut düzenlemede de, ispatını yapabildiği takdirde hak ve alacaklarını tam olarak alabilmektedir. Kanımızca, kayıt-dışılıkla mücadele kapsamında getirilen yeni düzenlemeden fazla bir beklenti içerisine girilmemesi gerektiği değerlendirilmektedir.



--------------------------------------------------------------------------------

* Dr., İş Müfettişi

[1] 5754 sayılı Yasa 08.05.2008 tarihinde 26870 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanmıştır.

 

KANUN

SOSYAL SİGORTALAR VE GENEL SAĞLIK SİGORTASI KANUNU İLE BAZI KANUN VE

KANUN HÜKMÜNDE KARARNAMELERDE DEĞİŞİKLİK

YAPILMASINA DAİR KANUN

 

       Kanun No: 5754                                        Kabul Tarihi: 17/4/2008

 

 

 

MADDE 85 – 22/5/2003 tarihli ve 4857 sayılı İş Kanununun;

1) 32 nci maddesinin ikinci fıkrası aşağıdaki şekilde değiştirilmiş ve bu fıkradan sonra gelmek üzere aşağıdaki fıkra eklenmiştir.

“Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak kural olarak, Türk parası ile işyerinde veya özel olarak açılan bir banka hesabına ödenir. Ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkak, yabancı para olarak kararlaştırılmış ise ödeme günündeki rayice göre Türk parası ile ödeme yapılabilir. Çalıştırılan işçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan banka hesabına yatırılmak suretiyle ödenmesi hususunda; tabi olduğu vergi mükellefiyeti türü, işletme büyüklüğü, çalıştırdığı işçi sayısı, işyerinin bulunduğu il ve benzeri gibi unsurları dikkate alarak işverenleri veya üçüncü kişileri zorunlu tutmaya, banka hesabına yatırılacak ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının, brüt ya da kanuni kesintiler düşüldükten sonra kalan net miktar üzerinden olup olmayacağını belirlemeye Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, Maliye Bakanlığı ve Hazine Müsteşarlığından sorumlu Devlet Bakanlığı müştereken yetkilidir. Çalıştırdığı işçilerin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını özel olarak açılan banka hesapları vasıtasıyla ödeme zorunluluğuna tabi tutulan işverenler veya üçüncü kişiler, işçilerinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaklarını özel olarak açılan banka  hesapları dışında ödeyemezler.

İşçinin ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakının özel olarak açılan banka hesaplarına yatırılmak suretiyle ödenmesine ilişkin diğer usûl ve esaslar anılan bakanlıklarca müştereken çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.”

2) 102 nci maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi aşağıdaki şekilde değiştirilmiştir.

“a. 32 nci maddesinde belirtilen ücret ile işçinin bu Kanundan veya toplu iş sözleşmesinden veya iş sözleşmesinden doğan ücret ödemelerini süresi içinde kasden ödemeyen veya eksik ödeyen, 39 uncu maddesinde belirtilen komisyonun belirlediği asgari ücreti işçiye  ödemeyen  veya  noksan ödeyen, ücret, prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkakını zorunlu tutulduğu halde özel olarak açılan banka hesabına ödemeyen işveren, işveren vekili ve üçüncü kişiye bu durumda olan her işçi ve her ay için yüz Yeni Türk Lirası idari para cezası ,”

 

Hiç yorum yok: