27 Şubat 2015 Cuma

SGK Primi tespitinde nelere dikkat edilmeli?

SGK Primi tespitinde nelere dikkat edilmeli?

5510 sayılı Kanun'un 80. maddesine göre; “Ücretler hak edildikleri aya mal edilmek suretiyle prime tabi tutulur. Diğer ödemeler ise öncelikle ödendiği ayın kazancına dâhil edilir ve ücret dışındaki bu ödemelerin yapıldığı ayda üst sınırın aşılması nedeniyle prime tabi tutulamayan kısmı, ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek üzere üst sınırın altında kalan sonraki ayların prime esas kazançlarına ilâve edilir. Toplu iş sözleşmelerine tabi işyerleri işverenlerince veya kamu idareleri veya yargı mercilerince verilen kararlara istinaden, sonradan ödenen ücret dışındaki ödemelerin hizmet akdinin mevcut olmadığı veya askıda olduğu bir tarihte ödenmesi durumunda, günlük kazanç sınırları da nazara alınmak suretiyle prime esas kazancın tabi olduğu en son ayın kazancına dâhil edilir.”

Hükümden de anlaşıldığı üzere ücret devretmemekte; ancak prim ve ikramiye gibi ücret dışındaki ödemeler devretmektedir. Örneğin fazla çalışma/mesai ücreti, hafta tatili ücreti, Ulusal Bayram-genel tatil ücreti, yıllık izin ücreti gibi ödemeler devretmemektedir. Ancak, nakit ödenen kira yardımı, satış primi, işverence ödenen ikramiyeler devir matraha dâhil edilmektedir. Devir matrah ödemenin yapıldığı ayı takip eden aydan başlanarak iki ayı geçmemek üzere takip edilir ve prime esas kazanç üst sınırı dikkate alınır.

Bununla birlikte, ayni yardımlar ve ölüm, doğum ve evlenme yardımları, görev yollukları, seyyar görev tazminatı, kıdem tazminatı, iş sonu tazminatı veya kıdem tazminatı mahiyetindeki toplu ödeme, keşif ücreti, ihbar ve kasa tazminatları ile Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından belirlenen tutarları yıllar itibarıyla belirlenecek yemek, çocuk ve aile zamları, işverenler tarafından sigortalılar için özel sağlık sigortalarına ve bireysel emeklilik sistemine ödenen ve aylık toplamı asgari ücretin %30’unu geçmeyen özel sağlık sigortası primi ve bireysel emeklilik katkı payları tutarları, prime esas kazanca tabi tutulmaz.

Sigortalı adına aylık prim ve hizmet belgesinde bildirilecek olan prime esas kazanç tutarı tespit edilirken; ücret ve ücret niteliğindeki ödemeler ile yine prime esas kazanca dahil olacak ikramiye ve prim niteliğindeki ödemeler ile prime esas kazanca dahil olmayan ödemeler tespit edilmelidir.

Bu tespit sonucunda;

Prime esas kazanç matrahında; öncelikle kişinin o ay içinde aldığı ödemelerin yer alması gerekmektedir.
Ay içindeki prime esas kazanç sırasıyla; ay içindeki hak edilen ücret, ay içindeki prim ve ikramiye benzeri ödemeler ve devreden matrah şeklinde yapılmalıdır. Aşağıda ödemelerin niteliğine göre belirlenen çeşitli örneklerde prime esas kazancın nasıl belirleneceği yer almaktadır.

Kaynak: Dünya Gazetesi Resul Kurt - 27.02.2015

17 Şubat 2015 Salı

Bedelli askerlik yapanlar kıdem tazminatı alamaz

Bedelli askerlik yapanlar kıdem tazminatı alamaz

 

Kıdem tazminatı iş sözleşmesinin belirli nedenlerle sona ermesi durumunda işçilerin hak kazandığı bir tazminat türüdür. İşçilerin, bu tazminata hak kazanabilmeleri için belirli koşullar dahilinde işyerinden ayrılmaları gerekir.
Muvazzaf askerlik nedeniyle işinden ayrılmak zorunda kalan işçilerin kıdem tazminatı alma hakları var. Aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıl çalışmışan işçi askere giderken kıdem tazminatını alabilir. Fakat buradaki koşul muvazzaf askerlik hali ile işyerinden ayrılmaktır.
Manevra veya herhangi bir diğer sebeple silah altına alınanlar bu haktan yararlanamaz. Bedelli askerlik şeklinde askerlik görevini yerine getiren kişiler de işlerinden ayrılmadıkları için kıdem tazminatına hak kazanamaz.

1 gün bile olsa birliğe gidilmesi gerekir

Bedelli askerlik durumunda, birliğe teslim olmak zorunluluğu olmadığı için işyerinden ayrılma durumu da sözkonusu değildir. Bu nedenle, 1 gün bile askerlik yapılmayacağı için bedelli askerlik yapacak işçiler işyerlerinden ayrılarak kıdem tazminatına hak kazanamaz.
Ancak 2011 yılındaki bedelli askerlik uygulamasında olduğu gibi 21 günlük bir temel eğitim sonrası terhis belgelerinin verilmesi sözkonusu olursa, bu kez işyerinden ayrılma gerekliliği ortaya çıkacağı için kıdem tazminatı hakkı doğacaktı. Bedelli askerliğin Başbakan Davutoğlu’nun açıkladığı şekliyle yasalaşması halinde, bedelli askerlik yapmayı tercih edecekler kıdem tazminatına hak kazanamayacak.

Temel eğitim alan bedelliler tazminat aldı

Bedelli askerlik açıklaması Başbakan tarafından yapılınca 18 bin TL’lik bedelin karşılanması için pek çok kişinin aklına kıdem tazminatı geldi. Ne yazık ki bedelli askerlikten yararlanacaklar kıdem tazminatı alamayacak. Geçtiğimiz dönemde 21 gün temel askerlik eğitimi alarak ve belirli bir rakam ödeyerek bedelli askerlik yapanlar yargı kararıyla kıdem tazminatına hak kazanmışlardı. Bu kez doğrudan para ödenerek terhis olunacağı ve askerlik hizmeti yapılmayacağından dolayı, bedelli olarak askerlik hizmetini yerine getirecek işçiler bu bedeli ödemek için kıdem tazminatlarını kullanamayacak. İşçiler banka kredileriyle bedelli askerliği finanse etmek durumunda kalacak.

Kıdem tazminatı askere gitmeden önce

Muvazzaf askerlik görevi nedeniyle işyerinden ayrılan ve o işyerinde veya aynı işverene bağlı olarak en az 1 yıllık çalışması bulunan işçiler, askere giderken kıdem tazminatını alabiliyor. Kıdem tazminatı kural olarak peşin ve bir defada ödenmelidir. Dolayısıyla, işçi askere gitmeden önce kıdem tazminatını peşin olarak alabilir. Fakat işveren ödeme gücünün olmadığını beyan eder ve işçi de kabul ederse kıdem tazminatının taksitle ödenmesi mümkündür. İşçi kabul etmezse taksitle ödeme söz konusu olamaz.
İşçi bu durumda noter kanalı ile işverene ihtarname çekerek bir an önce tazminatın ödenmesini isteyebilir. İhtarname kanalı ile de sonuç alınamazsa, işçi iş mahkemesinde dava açmalıdır. Kıdem tazminatı alacağında zaman aşımı süresi 10 yıldır. Bu süre hak düşürücü süredir. Dolayısıyla işçilerin bu süreyi geçirmemeleri gerekir. Aksi takdirde, kıdem tazminatı alamazlar.

Askerlik dışında kıdem tazminatı

Kıdem tazminatı için işten ayrılma biçimi çok önemli. Erkekler için askerlik, kadınlar için evlenme, malullük aylığına hak kazanma ve işçinin ölümü halinde kıdem tazminatı hakkı doğar. İşverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymama hali dışında işten çıkardığı işçilerin de kıdem tazminatı hakkı bulunmaktadır. İşçi, haklı nedenle veya işverenin ahlak ve iyi niyet kurallarına uymaması durumunda da kıdem tazminatına hak kazanır.

İşsizlik maaşı askerden dönünce

Askerlik nedeniyle işten ayrılacak işçiler, eğer gerekli koşulları sağlamışlarsa işsizlik maaşına başvurabilirler. Fakat bu başvurularını askere giderken değil, askerden dönünce yapmalıdırlar. İşçiler açısından önemli olan husus, askerlik nedeniyle işten ayrılmaları durumunda İŞKUR’a bu bildirimin doğru kod ile yapılmasıdır. İşveren eğer askere giden işçisi için doğru olan ‘12’ kodu yerine istifa kodu olan ‘03’ ile bildirim yaparsa, işçi askere gidiyor olmasına rağmen işsizlik maaşından yararlanamaz.
Askere giden işçinin işsizlik maaşı alabilmesi için adına son 120 gün kesintisiz işsizlik sigortası primi yatırılmış olması gerekir. Bunun yanında, son 3 yıl içerisinde 600 gün prim ödeyenler 6 ay, 900 gün prim ödeyenler 8 ay, tamamında prim ödeyenler ise 10 ay işsizlik maaşından yararlanabilir.

Çalışma Yaşamı  |  Cem Kılıç